Een levenstestament is een notariële akte waarin u vastlegt wie uw financiële, medische en persoonlijke zaken regelt als u dat zelf niet meer kunt – bijvoorbeeld door dementie, een beroerte of een ongeval. Anders dan een regulier testament, dat pas na uw overlijden van kracht wordt, geldt een levenstestament juist tijdens uw leven. U benoemt een vertrouwenspersoon (de vertegenwoordiger of gevolmachtigde) en geeft deze persoon instructies: hoe uw bankzaken geregeld moeten worden, wat er met uw woning mag gebeuren en welke medische wensen u heeft. Zo behoudt u zelf de regie, ook bij eventuele wilsonbekwaamheid. Deze gids legt uit wat er in een levenstestament staat, wat de kosten zijn en wat er gebeurt als u niets regelt.
Wat is het verschil tussen een levenstestament en een testament?
De namen lijken op elkaar, maar de documenten dienen een verschillend doel. In een testament bepaalt u wat er met uw nalatenschap gebeurt na uw overlijden: wie erft, wie executeur wordt en hoe de verdeling verloopt. Een levenstestament is van kracht tijdens uw leven en regelt de periode waarin u zelf niet meer kunt beslissen. Veel mensen stellen beide documenten tegelijkertijd op bij de notaris om de gehele lijn te dekken: van eventuele wilsonbekwaamheid tot en met de afwikkeling van de erfenis.
Wat regelt u in een levenstestament?
De basis bestaat uit een volmacht: u wijst één of meer vertrouwenspersonen aan die namens u mogen handelen. Daarbij legt u exact vast wat hun bevoegdheden zijn – en wat niet. Op financieel gebied gaat het om zaken als betalingen verrichten, uw administratie voeren, uw woning verkopen of verhuren, schenkingen doen aan kinderen en belastingaangifte doen. Banken en andere officiële instanties accepteren voor financiële zaken uitsluitend een notarieel levenstestament of een notariële volmacht – een handgeschreven verklaring is voor banken onvoldoende. Op medisch en persoonlijk vlak kunt u wensen opnemen over behandeling, verzorging en huisvesting, en vastleggen wie met artsen mag overleggen. Ook praktische zaken horen hierin thuis: wat er met uw huisdieren gebeurt, wie uw onderneming voortzet en hoe er met uw digitale accounts wordt omgegaan.
Wat gebeurt er als u geen levenstestament heeft?
Als u wilsonbekwaam wordt zonder levenstestament of notariële volmacht, bepaalt de wet de gang van zaken. De kantonrechter benoemt dan iemand die uw belangen behartigt, via bewind (financiën), mentorschap (verzorging en behandeling) of curatele (beide). Dit kan uw partner of kind zijn, maar dat is niet vanzelfsprekend. Bovendien moet de bewindvoerder jaarlijks verantwoording afleggen aan de rechter. Voor veel gezinnen is dit een omslachtige, formele procedure met minder eigen regie. Dit is precies wat u met een levenstestament voorkomt.
Hoe stelt u een levenstestament op?
Een levenstestament stelt u op bij de notaris. Deze bespreekt uw wensen, controleert of u wilsbekwaam bent – een wettelijke taak van de notaris – en legt alles vast in een akte. De notaris kan het levenstestament vervolgens inschrijven in het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR), zodat andere notarissen en instanties later kunnen verifiëren dat er een levenstestament exists. Denk vooraf na over twee zaken: wie u het vertrouwen geeft, en of u één persoon alle taken toevertrouwt of deze verdeelt over meerdere personen. U kunt ook een toezichthouder benoemen die toezicht houdt. Zolang u wilsbekwaam bent, kunt u het levenstestament altijd herroepen of wijzigen.
Wat kost een levenstestament?
De kosten variëren per notaris en per situatie. Volgens de Consumentenbond kost een levenstestament tussen de € 399 en € 1.075. Bij een notariskantoor betaalt u gemiddeld rond de € 675, terwijl online trajecten (met notariële afwikkeling) beschikbaar zijn vanaf circa € 399. Voor partners die gelijktijdig een levenstestament laten opstellen, gelden vaak combinatietarieven. De inschrijving in het CLTR kost enkele euro's extra. Lees meer in onze gids over de kosten van een levenstestament.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd is een levenstestament zinvol?
Er is geen leeftijdsgrens. Wilsonbekwaamheid kan iedereen overkomen, ook op jonge leeftijd door een ongeval of ziekte. De meeste mensen regelen dit rond hun pensioen, maar eerder is zeker mogelijk.
Accepteert de bank een zelfgeschreven volmacht?
Voor financiële zaken accepteren banken uitsluitend een notarieel levenstestament of notariële volmacht. Een onderhandse (handgeschreven) volmacht is voor banken niet toereikend.
Kan ik mijn levenstestament later aanpassen?
Ja. Zolang u wilsbekwaam bent, kunt u dit bij de notaris wijzigen of herroepen.
Is een levenstestament hetzelfde als een wilsverklaring?
Nee. Een wilsverklaring richt zich specifiek op medische behandelwensen, zoals een behandelverbod. In een levenstestament kunt u weliswaar medische wensen opnemen, maar het document is breder en regelt ook uw financiën en persoonlijke zaken. Lees meer in onze gids over de wilsverklaring.
Wenst u ondersteuning bij de praktische planning van uw toekomst en nalatenschap? Maak een Solace Care-account aan of lees onze gidsen.
