Wat is palliatieve zorg?
De diagnose dat u of een naaste niet meer zal herstellen, heeft een grote impact. In deze periode is er een vorm van zorg die zich niet richt op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven in de resterende tijd. Dit noemen we palliatieve zorg. Deze gids legt helder uit wat deze zorg inhoudt, waar deze wordt geboden en hoe de financiering is geregeld.
Palliatieve zorg is de zorg voor patiënten met een ongeneeslijke ziekte. De behandeling is niet gericht op genezing, maar op de kwaliteit van leven: het verlichten van pijn en andere symptomen, met aandacht voor fysieke, emotionele en praktische aspecten. Het is een misverstand dat palliatieve zorg pas in de allerlaatste levensfase start. Deze zorg kan al maanden, of zelfs jaren, voor het overlijden beginnen en parallel lopen aan een ziektegerichte behandeling. Palliatieve zorg kan thuis worden verleend, maar ook in een hospice, een verpleeghuis of het ziekenhuis.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
Hoewel de begrippen vaak door elkaar worden gebruikt, is er een wezenlijk verschil. Palliatieve zorg is het overkoepelende begrip en kan een langere periode beslaan vanaf het moment dat vaststaat dat genezing uitgesloten is. Terminale zorg (palliatief-terminale zorg) betreft specifiek de zorg in de allerlaatste levensfase, wanneer het overlijden nabij is. In de praktijk start de terminale fase doorgaans wanneer de levensverwachting circa drie maanden of korter is. De focus verschuift dan volledig naar comfort, rust en een waardig afscheid. Het betreft dezelfde zorgvisie, maar in een intensievere eindfase.
Waar kunt u palliatieve zorg ontvangen?
Palliatieve zorg is niet gebonden aan één specifieke locatie; het is een zorgaanpak die op verschillende plekken kan worden ingezet. Veel patiënten verblijven bij voorkeur thuis, ondersteund door de huisarts, de wijkverpleging en eventueel een gespecialiseerd palliatief team. Indien thuiszorg niet meer haalbaar is, biedt opname in een hospice uitkomst: een kleinschalige, huiselijke voorziening waar ongeneeslijk zieken tot hun overlijden worden verzorgd. Een hospice-opname vindt doorgaans plaats bij een levensverwachting van minder dan drie maanden. Daarnaast kan palliatieve zorg worden verleend in een verpleeghuis of ziekenhuis. De keuze voor de meest geschikte locatie is afhankelijk van de benodigde zorgintensiteit en de wensen van de patiënt en diens naasten. De huisarts of transferverpleegkundige in het ziekenhuis kan u hierbij adviseren.
Wie financiert de palliatieve zorg?
De vergoeding van palliatieve zorg is afhankelijk van uw persoonlijke situatie en de locatie waar de zorg wordt verleend. Globaal zijn er twee financieringsstromen. Indien u geen indicatie heeft voor de Wet langdurige zorg (Wlz), valt de palliatief-terminale zorg onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), oftewel uw basiszorgverzekering. Voor deze zorg is geen eigen bijdrage verschuldigd en wijkverpleging thuis is vrijgesteld van het eigen risico. Beschikt u wel over een Wlz-indicatie (bijvoorbeeld omdat u al langdurige zorg ontving), dan wordt de zorg – inclusief het verblijf in een hospice – gefinancierd vanuit de Wlz. Hiervoor geldt een inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Omdat de exacte vergoeding per situatie verschilt, adviseren wij u vooraf contact op te nemen met uw zorgverzekeraar of het zorgkantoor om onvoorziene kosten te voorkomen.
Wat houdt palliatieve zorg in de praktijk in?
Palliatieve zorg omvat meer dan uitsluitend medische handelingen. Naast symptoombestrijding van pijn, benauwdheid of misselijkheid, is er structurele aandacht voor psychische aspecten, zingeving en praktische vraagstukken. Ook de naasten worden nauw betrokken en ondersteund, zowel tijdens het ziekteproces als bij de daaropvolgende rouwverwerking. In de terminale fase kan in overleg met de behandelend arts palliatieve sedatie worden ingezet om refractaire (onbehandelbare) symptomen te verlichten. Het vroegtijdig bespreken en vastleggen van uw behandelwensen zorgt ervoor dat de zorg aansluit bij uw persoonlijke prioriteiten. Tijdige dossiervorming en overleg met uw huisarts en naasten biedt hierbij belangrijke houvast.
Veelgestelde vragen
Wat houdt palliatieve zorg precies in?
Dit is de zorg voor patiënten met een ongeneeslijke aandoening, primair gericht op het behoud of de verbetering van de kwaliteit van leven. De zorg richt zich op fysieke, emotionele en praktische behoeften en kan al in een vroeg stadium van het ziekteproces starten.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
Palliatieve zorg is het brede zorgtraject vanaf de diagnose 'ongeneeslijk ziek'. Terminale zorg is de specifieke palliatieve zorg in de laatste levensfase, doorgaans bij een levensverwachting van minder dan drie maanden.
Wordt palliatieve zorg vergoed?
Ja. Zonder Wlz-indicatie wordt de zorg volledig vergoed vanuit de Zorgverzekeringswet (geen eigen bijdrage). Met een Wlz-indicatie verloopt de financiering via de Wlz en geldt een eigen bijdrage. Raadpleeg uw zorgverzekeraar of zorgkantoor voor de exacte polisvoorwaarden.
Wanneer komt men in aanmerking voor een hospice?
Opname in een hospice is doorgaans mogelijk wanneer de geschatte levensverwachting korter is dan drie maanden en intensieve zorg thuis niet langer adequaat kan worden georganiseerd.
Wenst u ondersteuning bij de praktische zaken rondom het afscheid en overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees onze overige gidsen.
