Wat is palliatieve zorg?
Te horen krijgen dat u of een naaste niet meer beter wordt, zet uw wereld op zijn kop. In deze periode is er een vorm van zorg die zich niet richt op genezing, maar op een zo hoog mogelijke kwaliteit van leven met de tijd die er nog is. Dat heet palliatieve zorg. Deze gids legt helder uit wat dit inhoudt, waar deze zorg wordt verleend en hoe de vergoeding is geregeld.
Palliatieve zorg is de zorg voor mensen met een ongeneeslijke ziekte. De zorg is niet gericht op genezing, maar op de kwaliteit van leven: het verlichten van pijn en andere symptomen, met aandacht voor lichamelijke, emotionele en praktische behoeften. Het is een misverstand dat palliatieve zorg pas in de allerlaatste levensfase begint. Deze zorg kan al maanden, soms zelfs jaren, voor het overlijden starten en parallel lopen aan een behandeling. Palliatieve zorg kan thuis worden verleend, maar ook in een hospice, een verpleeghuis of het ziekenhuis.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een wezenlijk verschil. Palliatieve zorg is de overkoepelende term en kan een lange periode beslaan vanaf het moment dat vaststaat dat genezing uitgesloten is. Terminale zorg, ook wel palliatief-terminale zorg genoemd, is de zorg in de allerlaatste fase, wanneer het overlijden nabij is. In de praktijk start de terminale fase wanneer de levensverwachting circa drie maanden of korter bedraagt. De focus verschuift dan volledig naar comfort, rust en een waardig afscheid. De visie op zorg blijft gelijk, maar bevindt zich in een latere en intensievere fase.
Waar kunt u palliatieve zorg ontvangen?
Palliatieve zorg is niet gebonden aan één specifieke locatie, maar is een zorgaanpak die op verschillende plekken kan worden ingezet. Veel mensen verblijven bij voorkeur thuis, met ondersteuning van de huisarts, de wijkverpleging en eventueel een gespecialiseerd palliatief team. Indien thuiszorg niet langer haalbaar is, biedt opname in een hospice uitkomst: een kleinschalige, huiselijke omgeving waar ongeneeslijk zieken worden verzorgd tot aan het overlijden. Toelating tot een hospice vindt doorgaans plaats wanneer de levensverwachting minder dan drie maanden is. Daarnaast kan palliatieve zorg worden verleend in een verpleeghuis of ziekenhuis. Welke locatie het meest geschikt is, hangt af van de benodigde zorg en de wensen van de patiënt en diens naasten. De huisarts of de transferverpleegkundige in het ziekenhuis kan u ondersteunen bij deze afweging.
Wie betaalt de palliatieve zorg?
De vergoeding van palliatieve zorg is afhankelijk van uw persoonlijke situatie en de locatie waar de zorg wordt verleend. In grote lijnen zijn er twee mogelijkheden. Heeft u geen indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz)? Dan valt de palliatief-terminale zorg onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), oftewel uw basiszorgverzekering. Voor deze zorg is geen eigen bijdrage verschuldigd en wijkverpleging thuis is vrijgesteld van het eigen risico. Heeft u wel een Wlz-indicatie, bijvoorbeeld omdat u al langdurige zorg ontving? Dan wordt de zorg, inclusief het verblijf in een hospice, gefinancierd vanuit de Wlz. Hiervoor geldt een inkomensafhankelijke maandelijkse eigen bijdrage. Omdat de exacte vergoeding per situatie verschilt, adviseren wij u vooraf contact op te nemen met uw zorgverzekeraar of het zorgkantoor om onverwachte kosten te voorkomen.
Wat houdt palliatieve zorg in de praktijk in?
Palliatieve zorg reikt verder dan uitsluitend medische handelingen. Naast het bestrijden van fysieke klachten zoals pijn, benauwdheid en misselijkheid, richt de zorg zich op psychosociale ondersteuning, zingeving en praktische zaken. Ook naasten worden actief begeleid tijdens het ziekteproces en, na het overlijden, bij de rouwverwerking. In de terminale fase kan in overleg met de behandelend arts palliatieve sedatie worden toegepast om refractaire en ondraaglijke symptomen te verlichten. Het is raadzaam om uw wensen ten aanzien van deze zorgtijdig te bespreken en schriftelijk vast te leggen. Dit zorgt ervoor dat de zorg nauw aansluit bij uw persoonlijke waarden en biedt rust voor uzelf en uw naasten.
Veelgestelde vragen
Wat is palliatieve zorg precies?
Dit is de zorg voor mensen met een ongeneeslijke ziekte, gericht op het optimaliseren van de kwaliteit van leven in plaats van genezing. De zorg richt zich op het verlichten van klachten en biedt brede ondersteuning op lichamelijk, mentaal en praktisch vlak. Deze zorg kan al vroeg in het ziekteproces starten.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
Palliatieve zorg is het brede zorgtraject dat een lange periode kan beslaan. Terminale zorg is de specifieke palliatieve zorg tijdens de laatste levensfase, doorgaans wanneer de levensverwachting korter is dan drie maanden.
Wordt palliatieve zorg vergoed?
Ja. Zonder Wlz-indicatie wordt de zorg vergoed vanuit de Zorgverzekeringswet, zonder dat er een eigen bijdrage geldt. Met een Wlz-indicatie verloopt de financiering via de Wlz, waarbij een maandelijkse eigen bijdrage van toepassing is. Informeer bij uw zorgverzekeraar of zorgkantoor naar de exacte voorwaarden voor uw situatie.
Wanneer is opname in een hospice mogelijk?
Opname in een hospice is doorgaans mogelijk wanneer de geschatte levensverwachting minder dan drie maanden bedraagt en intensieve zorg thuis niet meer verantwoord of haalbaar is.
Wenst u ondersteuning bij de praktische zaken rondom het afscheid en overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees onze aanvullende handleidingen.
