Wat is palliatieve zorg?
Te horen krijgen dat u of een naaste niet meer beter wordt, zet uw wereld op zijn kop. In die periode is er een vorm van zorg die zich niet richt op genezing, maar op een zo goed mogelijk leven met de tijd die er nog is. Dat heet palliatieve zorg. Deze gids legt helder uit wat het is, waar het gegeven wordt en hoe de vergoeding is geregeld.
Palliatieve zorg is de zorg voor mensen met een ongeneeslijke ziekte. De zorg is niet gericht op herstel, maar op kwaliteit van leven: het verlichten van pijn en andere klachten, en aandacht voor wat er lichamelijk, emotioneel en praktisch speelt. Het is een misverstand dat palliatieve zorg pas in de laatste dagen begint. Deze kan al maanden, soms zelfs jaren, voor het overlijden starten en parallel lopen aan een behandeling. Palliatieve zorg kan thuis worden verleend, maar ook in een hospice, een verpleeghuis of het ziekenhuis.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er is een wezenlijk verschil. Palliatieve zorg is het bredere begrip en kan een lange periode beslaan zodra duidelijk is dat genezing uitgesloten is. Terminale zorg, ook wel palliatief terminale zorg genoemd, is de zorg in de laatste fase, wanneer het overlijden nabij is. In de praktijk spreken we van de terminale fase wanneer de levensverwachting nog circa drie maanden of korter is. De prioriteit verschuift dan volledig naar comfort, rust en een waardig afscheid. Het betreft dezelfde zorgvisie, maar in een latere en intensievere fase.
Waar kun je palliatieve zorg krijgen?
Palliatieve zorg is niet gebonden aan één specifieke locatie, maar is een zorgaanpak die op verschillende plaatsen kan worden geboden. Veel cliënten verblijven het liefst thuis, ondersteund door de huisarts, de wijkverpleging en eventueel een gespecialiseerd palliatief team. Indien thuisverzorging niet langer haalbaar is, biedt een verblijf in een hospice uitkomst: een kleinschalige, huiselijke omgeving waar ongeneeslijk zieke mensen worden verzorgd tot aan hun overlijden. Opname in een hospice vindt doorgaans plaats wanneer de levensverwachting korter is dan drie maanden. Daarnaast kan palliatieve zorg worden geboden in een verpleeghuis of ziekenhuis. De meest geschikte locatie is afhankelijk van de benodigde zorg en de wensen van de patiënt en diens naasten. De huisarts of de transferverpleegkundige in het ziekenhuis kan u hierbij adviseren.
Wie betaalt de palliatieve zorg?
De vergoeding van palliatieve zorg is afhankelijk van uw persoonlijke situatie en de locatie waar de zorg wordt verleend. In grote lijnen gelden er twee trajecten. Heeft u geen indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz), dan valt de palliatief terminale zorg onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), uw reguliere zorgverzekering. Voor deze zorg betaalt u geen eigen bijdrage, en zorg thuis via de wijkverpleging is vrijgesteld van het eigen risico. Heeft u wel een Wlz-indicatie, bijvoorbeeld omdat u al langdurige zorg ontving, dan wordt de zorg, inclusief het verblijf in een hospice, gefinancierd via de Wlz. Hiervoor is wel een maandelijkse eigen bijdrage verschuldigd. Omdat de exacte vergoeding per situatie verschilt, adviseren wij u dit vooraf te verifiëren bij uw zorgverzekeraar of het zorgkantoor om onverwachte kosten te voorkomen.
Wat houdt palliatieve zorg in de praktijk in?
Palliatieve zorg omvat meer dan alleen medische handelingen. Naast de symptoombestrijding van pijn, benauwdheid, misselijkheid en andere klachten, is er structurele aandacht voor mentale en emotionele aspecten, zingeving en praktische zaken. Ook de naasten worden hier nauw bij betrokken; zij ontvangen ondersteuning tijdens het ziektebed en bij de daaropvolgende rouwverwerking. In de terminale fase kan in overleg met de behandelend arts palliatieve sedatie worden ingezet om ondraaglijk lijden te verlichten. Het is raadzaam om uw wensen voor deze periode tijdig te bespreken en vast te leggen, zodat de zorg aansluit bij uw persoonlijke voorkeuren. Het voeren van deze gesprekken met uw huisarts en naasten biedt vaak geruststelling.
Veelgestelde vragen
Wat is palliatieve zorg precies?
Dit is de zorg voor mensen met een ongeneeslijke ziekte, primair gericht op de kwaliteit van leven in plaats van op herstel. Het verlicht symptomen en biedt ondersteuning bij lichamelijke, emotionele en praktische vraagstukken. Deze zorg kan al in een vroeg stadium van het ziekteproces starten.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
Palliatieve zorg is de brede zorg vanaf de diagnose dat genezing niet meer mogelijk is. Terminale zorg is de specifieke palliatieve zorg in de allerlaatste levensfase, doorgaans wanneer de levensverwachting minder dan drie maanden bedraagt.
Wordt palliatieve zorg vergoed?
Ja. Zonder Wlz-indicatie wordt deze zorg vergoed vanuit de Zorgverzekeringswet, zonder dat hier een eigen bijdrage voor geldt. Met een Wlz-indicatie verloopt de financiering via de Wlz, waarbij een maandelijkse eigen bijdrage van toepassing is. Raadpleeg uw zorgverzekeraar of zorgkantoor voor de exacte voorwaarden.
Wanneer komt iemand in aanmerking voor een hospice?
Opname in een hospice is doorgaans aan de orde wanneer de levensverwachting korter is dan drie maanden en de zorg thuis niet langer adequaat kan worden georganiseerd.
Wenst u professionele ondersteuning bij de praktische zaken rondom afscheid en overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees onze aanvullende handleidingen.
