Verklaring van erfrecht: wanneer is deze nodig?
Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin staat wie is overleden, of er een testament is en wie de erfgenamen zijn. U vraagt deze aan bij een notaris, niet bij de gemeente, en u heeft hem lang niet altijd nodig. Banken, verzekeraars en het Kadaster vragen erom voordat zij toegang geven tot het geld en de bezittingen van de overledene, maar bij een eenvoudige nalatenschap met een beperkt saldo volstaat vaak alleen een uittreksel uit de overlijdensakte.
Het verlies van een naaste brengt veel verdriet met zich mee, en daarnaast een aanzienlijke hoeveelheid administratieve zaken. De verklaring van erfrecht is meestal het eerste document waarmee u te maken krijgt. Deze gids legt helder uit wat het is, wanneer u het daadwerkelijk nodig heeft, wat het kost in 2026 en hoe lang u erop wacht.
Wat is een verklaring van erfrecht exact?
Het is een officiëel document dat door een notaris wordt opgesteld. Hierin staat wettelijk vastgelegd wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Hiermee bewijst u bij instanties dat u bevoegd bent om de nalatenschap af te wikkelen. U bent dan de zogeheten rechthebbende en het aanspreekpunt namens de erfgenamen, bijvoorbeeld richting de bank en de Belastingdienst.
De notaris raadpleegt hiervoor het Centraal Testamentenregister om te controleren of er een testament is, en raadpleegt de burgerlijke stand. Is er een testament, dan vraagt de notaris dit op bij het kantoor dat het bewaart. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn en zoekt de notaris dit uit. Bij onduidelijkheid benadert de notaris een of meer gemeenten, of instanties in het buitenland wanneer er erfgenamen in het buitenland wonen. Die onderzoeksrol is precies de reden dat een bank dit niet zelf kan doen: een bank heeft geen toegang tot die registers en mag een testament niet uitleggen.
Kunt u een verklaring van erfrecht bij de gemeente aanvragen?
Nee. Dit is een van de meest voorkomende misverstanden. Alleen een notaris mag een verklaring van erfrecht opstellen, omdat het een notariële akte is. Van de gemeente krijgt u iets anders: het uittreksel uit de overlijdensakte, dat u kort na het overlijden ontvangt en dat u bij veel instanties nodig heeft. Deze twee documenten worden vaak door elkaar gehaald, maar zij doen iets anders. Het uittreksel bewijst dát iemand is overleden. De verklaring van erfrecht bewijst wie daardoor bevoegd is.
Een aanvraag kan bovendien alleen worden ingediend door iemand die de verklaring nodig heeft voor het afwikkelen van de erfenis, zo staat het ook op Rijksoverheid.nl.
Wanneer is een verklaring van erfrecht vereist?
U heeft er meestal een nodig in deze situaties:
Er staat een groter bedrag op de bankrekening. De bank wil zeker weten aan wie zij het geld mogen vrijgeven. Met de verklaring bewijst u wie daar recht op heeft.
De overledene had een huis, grond of een ander registergoed op naam. Om een woning uit de erfenis te kunnen verkopen is vrijwel altijd een verklaring van erfrecht nodig.
Er is geen langstlevende partner, of de situatie is complex: meerdere erfgenamen, een testament met keuzemogelijkheden, een onderneming, of erfgenamen in het buitenland.
Ook wanneer er wél een testament is, kan de bank alsnog om een verklaring van erfrecht vragen. Een testament geeft namelijk geen volledig beeld: de bank kan niet weten of er elders nog iets is vastgelegd, of alle erfgenamen nog in leven zijn, en of iemand de nalatenschap inmiddels heeft verworpen. De Nederlandse Vereniging van Banken legt dat uit en heeft een checklist waarmee u vooraf kunt inschatten of u er een nodig heeft.
Hoe de grote banken hiermee omgaan, staat per bank beschreven: ING, ABN AMRO, Rabobank, SNS Bank, ASN Bank en bunq. Is er een executeur testamentair benoemd, dan kan die vaak volstaan met een verklaring van executele.
Wanneer is de verklaring niet nodig?
In eenvoudige gevallen kan het zonder, en dat scheelt honderden euro’s. Denk aan de situatie waarin er een langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner is, er geen testament is en het saldo op de rekening beperkt is. Veel banken hanteren daarvoor een eigen grensbedrag en vragen dan alleen een uittreksel uit de overlijdensakte. Die grens verschilt per bank, dus er is geen algemeen bedrag dat overal geldt.
Ter illustratie: Nationale-Nederlanden vraagt geen verklaring van erfrecht op wanneer het totale saldo lager is dan € 25.000 en de overledene in Nederland woonde én in Nederland is overleden. Andere banken hanteren andere voorwaarden. Meer over die specifieke procedure leest u in onze gids over een overlijden melden bij Nationale-Nederlanden.
Twijfelt u? Bel eerst de bank van de overledene voordat u kosten maakt bij de notaris. Veel banken hebben een aparte servicedesk voor nabestaanden. Zo betaalt u niet voor iets wat in uw situatie niet hoeft. Vraagt de bank in plaats daarvan om een door alle erfgenamen ondertekende volmacht, kijk dan naar ons voorbeeld van een machtiging van erfgenamen.
Is een verklaring van erfrecht verplicht?
Nee, er bestaat geen wettelijke plicht om een verklaring van erfrecht te laten opstellen. Het is geen document dat u moet hebben omdat de wet dat voorschrijft, maar omdat een andere partij erom vraagt. De bank, de verzekeraar of het Kadaster bepaalt of u het nodig heeft om iets geregeld te krijgen. Soms volstaat de overlijdensakte, aldus Notaris.nl, de consumentensite van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie.
Wat kost een verklaring van erfrecht in 2026?
De kosten zijn afhankelijk van uw situatie: het aantal erfgenamen, of er een testament is en welke notaris u kiest.
Bij een fysiek notariskantoor betaalt u in 2026 gemiddeld €600 tot €1.250.
Via een online aanbieder starten de tarieven vanaf circa €350 tot €399.
Een verklaring met testament is gemiddeld €50 tot €150 duurder dan zonder.
In de meeste gevallen worden deze kosten voldaan uit de nalatenschap. Zij vallen onder de zogenaamde boedelkosten: kosten die noodzakelijk zijn voor de afwikkeling van de erfenis. In de praktijk gaat het bedrag van de erfenis af voordat de verdeling plaatsvindt, dus u schiet het als erfgenaam meestal niet uit eigen zak voor.
Kunt u een verklaring van erfrecht gratis krijgen?
Nee. Een verklaring van erfrecht is een notariële akte, en een notaris brengt daar altijd kosten voor in rekening. Er bestaat geen gratis variant en geen officieel formulier dat u zelf kunt invullen.
Waar u wél geld mee bespaart, is de vraag of u het document nodig heeft. Dat is de echte besparing: honderden euro’s, en het kost u één telefoontje naar de bank. Wilt u toch een verklaring en let u op de prijs, vergelijk dan een online aanbieder met een kantoor bij u in de buurt. Een online notaris is even geldig als een traditioneel kantoor, want in beide gevallen passeert de akte bij een beëdigde notaris die is ingeschreven bij de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie.
Hoe lang duurt een verklaring van erfrecht?
Bij een overzichtelijke nalatenschap ontvangt u de akte vaak binnen één tot enkele weken. Zijn er veel erfgenamen, of zijn zij moeilijk te vinden, dan kan het enkele weken of zelfs maanden duren voordat de notaris de verklaring kan afgeven.
Er is nog een reden voor vertraging die vaak wordt onderschat. De erfgenamen moeten een keuze maken over het aanvaarden van de nalatenschap: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Die keuze bepaalt mede wie bevoegd is om af te wikkelen. Zolang niet iedereen die keuze heeft gemaakt, kan de afgifte van de verklaring van erfrecht blijven liggen. Heeft u haast, dan is dit meestal het punt waarop het vastloopt.
Hoe vraagt u een verklaring van erfrecht aan?
Selecteer een notaris — een kantoor bij u in de buurt of een online aanbieder. Vergelijk gerust de tarieven.
Lever de gegevens aan — een uittreksel uit de overlijdensakte, de gegevens van de erfgenamen en, indien aanwezig, het testament.
De notaris voert de controles uit — Centraal Testamentenregister en de burgerlijke stand, en stelt alle erfgenamen op de hoogte.
De erfgenamen maken hun keuze over aanvaarden of verwerpen. De notaris licht de gevolgen toe.
U ontvangt de akte — doorgaans binnen één tot enkele weken, afhankelijk van de complexiteit.
Met de akte in handen kunt u bij de bank, verzekeraars en andere instanties terecht om de zaken van de overledene te regelen.
Moet de verklaring van erfrecht worden ingeschreven bij het Kadaster?
Bestaat de erfenis uit een huis, een stuk grond of een boot, dan is het verstandig de verklaring van erfrecht door de notaris te laten inschrijven bij het Kadaster. In het Kadaster staat de overledene namelijk nog als eigenaar vermeld. Na inschrijving staat u als eigenaar geregistreerd. Dat is van belang voor bijvoorbeeld de WOZ-aanslag, het energielabel en de opstalverzekering. Meer over de stappen rond een geërfde woning leest u in onze gids over het Kadaster na overlijden.
Wat is een Europese verklaring van erfrecht?
Erft u bezit in een ander EU-land, dan heeft u mogelijk een Europese verklaring van erfrecht nodig. Daarmee bewijst u in het buitenland dat u erfgenaam bent en welk erfrecht op de nalatenschap van toepassing is. U vraagt deze in Nederland aan bij een notaris; in andere EU-landen bij een notaris of de rechtbank.
De achterliggende regeling is de Europese Erfrechtverordening. Die geldt in alle landen van de Europese Unie, behalve in Denemarken en Ierland. Het praktische voordeel is dat er één erfrecht op de hele nalatenschap van toepassing is en dat de erfgenamen niet langs notarissen of rechtbanken in meerdere landen hoeven. Eén Europese verklaring van erfrecht volstaat.
Welk recht geldt, hangt af van het testament. Heeft de overledene daarin een rechtskeuze gemaakt, bijvoorbeeld voor het Nederlandse erfrecht, dan geldt die keuze. Is er geen rechtskeuze gemaakt, dan geldt automatisch het erfrecht van het land waar de overledene woonde.
Veelgestelde vragen
Wie betaalt de verklaring van erfrecht?
In de meeste gevallen wordt deze voldaan uit de nalatenschap, als boedelkosten. Het bedrag gaat van de erfenis af voordat de verdeling plaatsvindt.
Heb ik altijd een verklaring van erfrecht nodig om bij de bankrekening te kunnen?
Nee. Bij een langstlevende partner zonder testament en een beperkt saldo vragen veel banken alleen een uittreksel uit de overlijdensakte. De grens verschilt per bank, dus vraag het na.
Kan ik een verklaring van erfrecht online aanvragen?
Ja. Online aanbieders werken samen met beëdigde notarissen en zijn vaak goedkoper, vanaf circa €350 tot €399. De akte is juridisch even geldig als bij een traditioneel kantoor.
Wat is het verschil tussen een verklaring van erfrecht en een verklaring van executele?
Een verklaring van executele bewijst alleen dat iemand als executeur is benoemd en bevoegd is om de nalatenschap te beheren. Een verklaring van erfrecht gaat verder en legt ook vast wie de erfgenamen zijn.
Wilt u hulp bij het praktische na een overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
