Een executeur is de persoon die na uw overlijden uw nalatenschap afwikkelt: hij of zij beheert de erfenis namens de erfgenamen, betaalt schulden en zorgt dat alles correct wordt geregeld tot aan de verdeling. Een executeur benoemt u in uw testament bij de notaris – sinds 1 januari 2003 kan dit niet meer via een codicil (een handgeschreven verklaring), al blijven oudere codicil-benoemingen van vóór die datum geldig. Zonder executeur moeten alle erfgenamen de afwikkeling gezamenlijk uitvoeren en ieder besluit samen nemen. Deze gids legt uit wat een executeur precies doet, wie u het beste kunt benoemen en hoe de benoeming verloopt.
Wat doet een executeur na een overlijden?
De executeur treedt op als beheerder van de nalatenschap. In de praktijk houdt dit in: een overzicht opstellen van bezittingen en schulden, de erfgenamen informeren over de voortgang, lopende verplichtingen opzeggen, rekeningen en schulden van de nalatenschap voldoen, de aangifte erfbelasting verzorgen en de boedel gereedmaken voor verdeling. Afhankelijk van de bepalingen in het testament kan de executeur ook de uitvaart regelen. De omvang van de bevoegdheden bepaalt u in uw testament: van een beperkte rol tot een ruime bevoegdheid waarbij de executeur vrijwel de gehele afwikkeling zelfstandig uitvoert, eventueel als afwikkelingsbewindvoerder. De notaris geeft na het overlijden een verklaring van executele af, waarmee de executeur jegens banken en instanties zijn bevoegdheid kan aantonen.
Wie kunt u benoemen als executeur?
Vrijwel iedereen die meerderjarig is, kan als executeur optreden: uw partner, een kind, een goede vriend – een erfgenaam mag ook zelf executeur zijn, wat in de praktijk veel voorkomt. U kunt ook een professional benoemen, zoals de notaris zelf; sinds 2003 kan dat ook de notaris zijn die uw testament opstelt. Let bij uw keuze op drie aspecten. Ten eerste de praktische geschiktheid: het afwikkelen van een nalatenschap is administratief werk dat maanden in beslag neemt. Ten tweede de familieverhoudingen: een neutrale executeur voorkomt bij gespannen relaties dat één kind "boven" de anderen komt te staan. Ten derde de continuïteit: benoem een reserve-executeur voor het geval uw eerste keuze de taak niet kan of wil uitvoeren – het aanvaarden van een executeurschap is immers nooit verplicht.
Wat gebeurt er als er geen executeur is?
Zonder executeur zijn de erfgenamen gezamenlijk verantwoordelijk en moeten zij alle handelingen gezamenlijk verrichten – elke bankoverschrijving, elk formulier. In de praktijk verlenen erfgenamen dan vaak één persoon een boedelvolmacht om namens hen op te treden. Dit is effectief, maar vereist dat ieder lid tekent en op één lijn blijft; bij onenigheid stagneert de afwikkeling. Een in het testament benoemde executeur heeft deze handtekeningen niet nodig en waarborgt de voortgang. Juist bij samengestelde gezinnen, erfgenamen in het buitenland of een onderneming in de nalatenschap maakt dit een wezenlijk verschil.
Hoe benoemt u een executeur?
De benoeming dient in een testament te worden vastgelegd, dus de procedure verloopt via de notaris. Bespreek daar welke bevoegdheden de executeur krijgt (beheer, verkoop van de woning, loon), of er een vergoeding tegenover staat – de wet hanteert standaard 1% van het vermogen op de overlijdensdatum als loon, maar u kunt in het testament anders bepalen – en wie de reserve-executeur is. Informeer uw beoogde executeur vooraf over uw voornemen en geef aan waar uw testament en administratie zich bevinden. Een executeur die pas na het overlijden met de taak wordt geconfronteerd, begint met een achterstand.
Veelgestelde vragen
Kan een erfgenaam executeur zijn?
Ja. Het is gebruikelijk dat de partner of een van de kinderen als executeur optreedt. Bij spanningen binnen de familie kan een neutrale derde of een professional echter raadzaam zijn.
Ontvangt een executeur een vergoeding?
De wet kent de executeur standaard een loon toe van 1% van het vermogen van de nalatenschap op de overlijdensdatum, tenzij het testament anders bepaalt. Professionele executeurs werken doorgaans op basis van een uurtarief dat in het testament is vastgelegd.
Is een executeur verplicht de benoeming te aanvaarden?
Nee, de aanvaarding is vrijwillig. Het is daarom raadzaam altijd een reserve-executeur te benoemen.
Kan ik een executeur benoemen zonder notaris?
Nee. Sinds 1 januari 2003 kan een executeur uitsluitend in een notarieel testament worden benoemd; een codicil is hiervoor niet meer rechtsgeldig.
Wenst u ondersteuning bij de praktische afwikkeling van een nalatenschap en toekomstplanning? Maak een Solace Care-account aan of lees onze gidsen.
