Een executeur is de persoon die na uw overlijden uw nalatenschap afwikkelt: hij of zij beheert de erfenis namens de erfgenamen, betaalt schulden en zorgt dat alles correct wordt geregeld tot aan de verdeling. Een executeur benoemt u in uw testament bij de notaris – sinds 1 januari 2003 kan dit niet meer via een codicil (een handgeschreven verklaring), al blijven oudere codicil-benoemingen van vóór die datum geldig. Zonder executeur moeten alle erfgenamen de afwikkeling gezamenlijk uitvoeren en elk besluit samen nemen. Deze gids legt uit wat een executeur precies doet, wie u het beste kunt benoemen en hoe de benoeming in zijn werk gaat.
Wat doet een executeur na een overlijden?
De executeur treedt op als beheerder van de nalatenschap. In de praktijk betekent dit: een overzicht maken van bezittingen en schulden, de erfgenamen informeren over de voortgang, lopende verplichtingen opzeggen, rekeningen en schulden van de nalatenschap voldoen, de aangifte erfbelasting verzorgen en de boedel gereedmaken voor verdeling. Afhankelijk van de bepalingen in het testament kan de executeur ook de uitvaart regelen. Hoe ver de bevoegdheden reiken, bepaalt u in uw testament: van een beperkte rol tot een ruime bevoegdheid waarbij de executeur vrijwel de gehele afwikkeling zelfstandig uitvoert, eventueel als afwikkelingsbewindvoerder. De notaris geeft na het overlijden een verklaring van executele af, waarmee de executeur richting banken en instanties zijn bevoegdheid kan aantonen.
Wie kunt u benoemen als executeur?
Vrijwel iedereen die meerderjarig is kan executeur zijn: uw partner, een kind, een goede vriend – een erfgenaam mag ook zelf executeur zijn, wat in de praktijk veel voorkomt. U kunt ook een professional benoemen, zoals de notaris zelf; sinds 2003 kan dat ook de notaris zijn die uw testament opstelt. Houd bij de keuze rekening met drie factoren. Ten eerste de praktische geschiktheid: afwikkelen is administratief werk dat maanden in beslag neemt. Ten tweede de familieverhoudingen: een neutrale executeur voorkomt bij gespannen relaties dat één kind "boven" de anderen komt te staan. Ten derde de continuïteit: benoem een reserve-executeur voor het geval uw eerste keuze de taak niet kan of wil uitvoeren – het aanvaarden van een executeurschap is immers nooit verplicht.
Wat gebeurt er als er geen executeur is?
Zonder executeur zijn de erfgenamen gezamenlijk verantwoordelijk en moeten zij alle handelingen samen verrichten – elke bankoverschrijving en elk formulier vereist gezamenlijke instemming. In de praktijk geven erfgenamen dan vaak één persoon een boedelvolmacht om namens hen te handelen. Dat werkt, maar vereist dat iedereen tekent en op één lijn blijft; bij onenigheid ligt de afwikkeling stil. Een in het testament benoemde executeur heeft die handtekeningen niet nodig en houdt de vaart in het proces. Juist bij samengestelde gezinnen, erfgenamen in het buitenland of een onderneming in de nalatenschap maakt dit een groot verschil.
Hoe benoemt u een executeur?
De benoeming moet in een testament worden vastgelegd, wat via de notaris verloopt. Bespreek daar wat de executeur mag (beheer, verkoop van de woning, loon), of er een vergoeding tegenover staat – de wet kent standaard een loon toe van 1% van het vermogen op de sterfdag, maar u kunt in het testament andere afspraken vastleggen – en wie de reserve is. Informeer uw beoogde executeur vooraf over uw besluit en laat weten waar uw testament en administratie te vinden zijn. Een executeur die pas na het overlijden ontdekt wat de taak inhoudt, start met een achterstand.
Veelgestelde vragen
Kan een erfgenaam executeur zijn?
Ja. Het is zelfs gebruikelijk dat de partner of een van de kinderen executeur is. Bij spanningen in de familie kan een neutrale buitenstaander of professional een verstandigere keuze zijn.
Ontvangt een executeur een vergoeding?
De wet kent de executeur standaard een loon toe van 1% van het vermogen van de nalatenschap op de sterfdag, tenzij het testament anders bepaalt. Professionele executeurs werken doorgaans op basis van een uurtarief dat in het testament is vastgelegd.
Is een executeur verplicht de benoeming te aanvaarden?
Nee, aanvaarding is vrijwillig. Benoem daarom altijd een reserve-executeur.
Kan ik een executeur benoemen zonder notaris?
Nee. Sinds 1 januari 2003 kan een executeur uitsluitend in een notarieel testament worden benoemd; een codicil is hiervoor niet meer geldig.
Wilt u hulp bij de praktische zaken rondom nalatenschap en toekomstplanning? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
