"Wat gebeurt er met mijn gezin als mij iets overkomt?" Het is een vraag die velen liever voor zich uitschuiven. Dat is begrijpelijk. Toch schept het juist rust en duidelijkheid om de zaken schriftelijk vast te leggen. Deze handleiding begeleidt u stap voor stap, zonder dat u alles direct hoeft te regelen.
In de kern gaat het om drie pijlers. Juridisch: een testament en eventueel een levenstestament via de notaris, zodat helder vastligt wie erft en wie bevoegd is beslissingen te nemen. Financieel: een hypotheek, overlijdensrisicoverzekering en partnerpensioen die aansluiten bij uw gezinssituatie, met de juiste begunstigden. Praktisch: één centraal overzicht waarin uw nabestaanden direct zien waar documenten zich bevinden, wat uw wensen zijn en met wie zij contact moeten opnemen.
Wat kunt u samen met uw partner of volwassen kind doen?
Begin met één overzicht van documenten, contactpersonen en open vragen. Spreek af wie alleen de vindplaats hoeft te kennen en wie bij een gesprek mag helpen. Houd privé-inhoud waar nodig apart. Een eerste bruikbaar overzicht is voldoende om het volgende gesprek met uw notaris, bank of adviseur gerichter te voeren.
Voor vertegenwoordiging tijdens het leven: Bereid afspraken over hulp tijdens het leven voor
Voor digitale informatie die anders snel wordt vergeten: Breng accounts, foto's en digitale wensen in kaart
Zonder testament: de wettelijke verdeling
Zonder testament treedt het wettelijk erfrecht in werking. Bent u gehuwd of geregistreerd partner, dan verkrijgt uw partner via de wettelijke verdeling de bezittingen van de nalatenschap en ontvangen de kinderen een niet-opeisbare vordering. Woont u ongehuwd samen zonder geregistreerd partnerschap, dan erft uw partner volgens de wet niets. Dit leidt in de praktijk vaak tot onvoorziene problemen. Lees meer over het erfrecht in Nederland.
Bovendien moeten uw nabestaanden zelf achterhalen welke rekeningen, polissen, pensioenaanspraken en lopende contracten er zijn. Dit vergt veel tijd en administratieve uitzoekwerk op een moment dat hun focus daar niet naar uitgaat. Na een overlijden krijgt men te maken met instanties zoals de gemeente, banken, verzekeraars, pensioenuitvoerders, de Belastingdienst en uiteenlopende externe organisaties.
Documenten bij de notaris
Een testament wijst aan wie uw erfgenamen zijn, hoe de verdeling plaatsvindt en wie de nalatenschap executeert. Veel paren met kinderen kiezen voor een langstlevende testament, waarmee de overlevende partner in de woning kan blijven wonen. De notaris registreert deze akte in het Centraal Testamentenregister, zodat deze na overlijden te verifiëren is.
Een levenstestament wijst aan wie bevoegd is namens u te handelen wanneer u daartoe zelf niet meer in staat bent, bijvoorbeeld als gevolg van ziekte of een ongeval. Hierin regelt u het beheer over uw vermogen en wie medische beslissingen mag nemen. Lees meer in onze gids over het levenstestament.
Voor bepaalde persoonlijke spullen kunt u een codicil maken: schrijf het met de hand, dateer het en onderteken elke pagina. Geld of een woning kunt u er niet mee nalaten. Vraag de notaris welke vorm past bij uw wensen. Een gewoon familieoverzicht vervangt geen testament of geldig codicil.
Controleer de financiële bescherming van uw gezin
Controleer deze vier essentiële onderdelen samen met uw partner:
De hypotheek. Kan uw partner de maandlasten zelfstandig dragen? Zo niet, welke aflossing is noodzakelijk? Lees meer over de afwikkeling van een hypotheek na overlijden van een partner.
De overlijdensrisicoverzekering. Sluit het verzekerde kapitaal nog aan bij de resterende schuld en de gezinssituatie? Laat uw adviseur controleren wie de premies verschuldigd is en uit welk vermogen die worden betaald. Kruislings afsluiten voorkomt erfbelasting niet in iedere situatie. Raadpleeg onze toelichting over de overlijdensrisicoverzekering.
Nabestaandenpensioen en Anw. Controleer via mijnpensioenoverzicht.nl de opgebouwde aanspraken op partnerpensioen. Een Anw-uitkering via de SVB is slechts onder specifieke voorwaarden van toepassing, zoals de aanwezigheid van kinderen onder de 18 jaar.
De begunstiging. Komen de registraties op uw polissen en pensioenen nog overeen met uw huidige situatie na een echtscheiding, nieuwe relatie of gezinsuitbreiding?
Houd tevens rekening met erfbelasting. De algemene vrijstellingen in 2026 zijn € 828.035 voor partners en € 26.230 voor kinderen. Voor partners gelden voorwaarden; pensioenimputatie kan de persoonlijke vrijstelling verlagen. Controleer uw situatie bij de Belastingdienst. Nadere details vindt u onder erfbelasting 2026.
Een vindbaar overzicht voor uw familie
Dit praktische onderdeel wordt vaak over het hoofd gezien, wat leidt tot aanzienlijke zoektochten door nabestaanden. Een compleet dossier omvat:
Documentatie: de vindplaats van uw testament, levenstestament, hypotheekakte en verzekeringspolissen, inclusief contactgegevens van de notaris.
Financiën en bezit: bankrekeningen, spaar- en beleggingsproducten, pensioenoverzichten en eigendomsbewijzen van de woning.
Lopende verplichtingen: contracten voor energie, telecom, verzekeringen en overige abonnementen die beëindigd of gewijzigd moeten worden.
Digitale nalatenschap: een overzicht van accounts en instructies voor de verwerking van e-mail en fotobestanden. Sla wachtwoorden hierbij uitsluitend beveiligd op.
Persoonlijke wensen: concrete instructies omtrent de uitvaart en specifieke persoonlijke verzoeken.
Contactpersonen: gegevens van uw financieel adviseur, notaris en overige relevante adviseurs.
Een dergelijk overzicht vereenvoudigt de formele afwikkeling aanzienlijk. Bekijk de noodzakelijke procedures in onze gids over het afwikkelen van een nalatenschap.
De rol van uw financieel adviseur
Uw hypotheek- of verzekeringsadviseur beschikt over een gedetailleerd inzicht in uw financiële structuur. Daarom vormt deze de aangewezen professional voor een integrale afstemming. De adviseur toetst de samenhang tussen hypotheek, verzekeringen en vermogen, terwijl de notaris zorgt voor de rechtsgeldige vastlegging in akten.
Diverse adviseurs faciliteren inmiddels een digitaal portaal om dit beheer praktisch in te richten. Bouvy Advies, een onafhankelijk kantoor in Naarden, benut sinds oktober 2026 een systeem gebaseerd op Solace Care. Cliënten inventariseren hierin documenten, wensen en vermogensbestanddelen en verlenen toegang aan nabestaanden. Bij overlijden biedt het systeem een direct stappenplan. Lees meer over deze werkwijze op bouvy.nl/nalatenschap-vastleggen.
Frequentie van herziening
Evalueer uw gegevens minimaal jaarlijks en altijd bij ingrijpende wijzigingen, zoals de aankoop van vastgoed, huwelijk, relatiebeëindiging, gezinsuitbreiding, carrièrestappen of pensionering. Dergelijke gebeurtenissen hebben directe impact op hypotheken, pensioenen en begunstigingen. Koppel deze controle bij voorkeur aan een vast moment, zoals de jaarlijkse belastingaangifte.
Veelgestelde vragen
Is een testament noodzakelijk bij een huwelijk?
Niet altijd. Zonder testament bepaalt de wet wie erft; bij een huwelijk met kinderen geldt doorgaans de wettelijke verdeling. Een testament is echter vereist wanneer u afwijkende bepalingen wenst vast te leggen, zoals de benoeming van een executeur of een specifieke vermogensverdeling.
Heeft een samenwonende partner erfrecht zonder testament?
Nee. Zonder testamentair erfstellingsrecht erft een ongehuwd samenwonende partner niets. Rechtsbescherming vereist in dit geval een notarieel testament.
Bezit een eigen opgesteld overzicht juridische status?
Nee. Een dergelijk document dient uitsluitend als praktische leidraad. Juridisch bindende beschikkingen vereisen een formeel testament of levenstestament via de notaris.
Met wie start u het traject?
Start het overleg met uw partner of naasten. Schakel vervolgens uw financieel adviseur in voor de vermogensstructuur en een notaris voor de vereiste akten.
Uw volgende stap
Een volledige inventarisatie hoeft niet direct voltooid te zijn. Start met een specifiek onderdeel, zoals het verzekeringsoverzicht, en bouw dit gefaseerd uit. Solace Care ondersteunt gezinnen bij het structureel beheren en delen van deze gegevens met de aangewezen personen.
Wilt u ondersteuning bij uw gezinsvoorbereiding en documentoverzicht verkennen? Controleer welke toegang en ondersteuning bij uw situatie passen. Deze gids blijft zonder account beschikbaar. Registratie vervangt geen contact met een instantie, persoonlijk advies of ondertekende akte. Maak een Solace Care-account aan.
Wilt u liever nieuws en productupdates per e-mail volgen? Ga naar het nieuwsbriefformulier. U kiest zelf of u zich inschrijft; hiermee maakt u geen appaccount. Privacybeleid van de website.
Bronnen
Belastingdienst: pensioenimputatie · Interpolis: ORV en belastingen
Bronnen gecontroleerd op 22 oktober 2026. Deze handleiding biedt uitsluitend algemene informatie en vormt geen vervanging voor individueel juridisch of financieel advies.
