Overlijdensrisicoverzekering: hoe keert deze uit?
Na een overlijden kan een overlijdensrisicoverzekering financiële rust geven, bijvoorbeeld om de hypotheek af te lossen of het wegvallende inkomen van een partner of ouder op te vangen. Toch weten veel nabestaanden niet of er een polis is, hoe de uitkering verloopt of wat de fiscale gevolgen zijn. Deze gids legt helder uit wat een overlijdensrisicoverzekering (ORV) is, wanneer u deze nodig heeft, wat deze verzekering kost, hoe u de uitkering claimt en hoe u met premiesplitsing erfbelasting voorkomt.
Kort gezegd keert een overlijdensrisicoverzekering een vooraf afgesproken bedrag uit aan de begunstigde als de verzekerde binnen de looptijd overlijdt. De uitkering is vrij van inkomstenbelasting, maar er kan erfbelasting verschuldigd zijn als de overledene zelf de premie betaalde. Met de juiste polisopzet — premiesplitsing, ook wel kruislings verzekeren genoemd — blijft de uitkering vaak buiten de erfbelasting.
Wat is een overlijdensrisicoverzekering?
Een overlijdensrisicoverzekering (ORV), soms risicoverzekering of overlijdensverzekering genoemd, keert uitsluitend uit wanneer de verzekerde tijdens de overeengekomen looptijd overlijdt. Leeft de verzekerde nog aan het einde van de looptijd, dan volgt er geen uitkering en stopt de dekking. Dit is het wezenlijke verschil met een spaar- of levensverzekering die altijd tot uitkering komt: bij een ORV betaalt u een relatief lage premie voor een puur risico, namelijk vroegtijdig overlijden. De polis bevat drie kerngegevens: het verzekerd bedrag dat wordt uitgekeerd, de looptijd van de dekking en de begunstigde die het geld ontvangt. De dekking kan gelijkblijvend zijn (waarbij het verzekerd bedrag de gehele looptijd gelijk blijft) of annuïtair of lineair dalend (waarbij het bedrag meedaalt met bijvoorbeeld de resterende hypotheekschuld).
Een overlijdensrisicoverzekering is expliciet iets anders dan een uitvaartverzekering. Een uitvaartverzekering dekt de directe kosten van de begrafenis of crematie en keert een relatief laag bedrag uit, terwijl een ORV juist een groter kapitaal uitkeert om de woonlasten op te vangen of het gezinsinkomen aan te vullen.
Heeft u een overlijdensrisicoverzekering nodig?
Of een overlijdensrisicoverzekering noodzakelijk is, hangt af van wie er financieel van u afhankelijk is. Bij het afsluiten van een hypotheek stelt de geldverstrekker dit soms als harde voorwaarde. Ook zonder deze verplichting kiezen veel mensen hiervoor, zodat nabestaanden de hypotheek kunnen aflossen en in de woning kunnen blijven wonen. Heeft u een partner of kinderen die afhankelijk zijn van uw inkomen, dan vangt een ORV het inkomensverlies op. Het wettelijke en aanvullende vangnet is in de praktijk vaak beperkter dan gedacht. Een nabestaandenpensioen via de werkgever en een eventuele Anw-uitkering dekken lang niet altijd de volledige daling in inkomen. Lees meer over uw rechten via het nabestaandenpensioen en de Anw-uitkering. Bent u alleenstaand en heeft u geen financieel afhankelijke nabestaanden, dan is een overlijdensrisicoverzekering doorgaans niet nodig.
Wat kost een overlijdensrisicoverzekering?
De premie van een overlijdensrisicoverzekering is relatief laag, omdat u uitsluitend betaalt voor het overlijdensrisico en geen vermogen opbouwt. De exacte premie hangt af van diverse factoren: uw leeftijd bij aanvraag, uw gezondheid, of u rookt, de hoogte van het verzekerd bedrag, de gekozen looptijd en de dekkingsvorm (gelijkblijvend of dalend). Hoe jonger en gezonder u bent, hoe lager de premie. Een dalende dekking is vaak voordeliger dan een gelijkblijvende, omdat het risico voor de verzekeraar gedurende de looptijd afneemt. Aangezien de tarieven onderling sterk verschillen, is het raadzaam overlijdensrisicoverzekeringen vooraf grondig te vergelijken. Bij de aanvraag vraagt de verzekeraar minimaal om een gezondheidsverklaring; bij hogere verzekerde bedragen is een medische keuring vereist.
Hoe claimt u de uitkering na een overlijden?
Het claimen van de uitkering begint met het opzoeken van de originele polis. Deze bevindt zich doorgaans in de administratie van de overledene, of kunt u opvragen bij de hypotheekadviseur, de bank of de tussenpersoon. Vervolgens meldt u het overlijden bij de verzekeraar en identificeert u zich als begunstigde. De verzekeraar vereist hiervoor een akte van overlijden en de polisgegevens. Na controle wordt het verzekerd bedrag doorgaans binnen enkele weken rechtstreeks aan de begunstigde uitgekeerd. Omdat de uitkering rechtstreeks aan de begunstigde toekomt, valt deze buiten de reguliere afwikkeling van de nalatenschap.
Betaalt u erfbelasting over de uitkering?
Hoewel de uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering vrij is van inkomstenbelasting, kan er wel erfbelasting verschuldigd zijn. Dit hangt direct samen met de vraag wie de premie verschuldigd was. Betaalde de overledene de premie uit eigen vermogen, dan wordt de uitkering fiscaal beschouwd als een verkrijging uit de nalatenschap en kan er erfbelasting verschuldigd zijn. Was een ander de premie verschuldigd, dan blijft de uitkering buiten de erfbelasting. De daadwerkelijke belastingdruk is tevens afhankelijk van de geldende vrijstellingen: in 2026 bedraagt de partnervrijstelling €828.035, de vrijstelling voor kinderen €26.230 en voor overige verkrijgers €2.769. Pas boven deze drempels is erfbelasting verschuldigd. Meer details over de fiscale aspecten vindt u in onze gids over de levensverzekering en erfbelasting.
Wat is premiesplitsing (kruislings verzekeren)?
Premiesplitsing, ook wel kruislings verzekeren genoemd, is de methode om erfbelasting over de uitkering te voorkomen. Hierbij sluit u de verzekering zo af dat de ene partner de verzekeringnemer is die de premie verschuldigd is, terwijl de andere partner de verzekerde persoon is op wiens leven de polis rust. Omdat de overledene in deze constructie niet zelf de premie verschuldigd was, blijft de uitkering gevrijwaard van erfbelasting. Dit is met name essentieel voor ongehuwde en samenwonende partners, voor wie de erfbelastingtarieven snel oplopen, maar ook gehuwde partners profiteren hiervan. Een correcte polisopzet is bij uitkering van cruciaal belang; laat premiesplitsing daarom direct bij het afsluiten of oversluiten nauwkeurig vastleggen en controleer de polisbladen hierop.
Veelgestelde vragen
Is een uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering belast?
De uitkering is altijd vrij van inkomstenbelasting. Er kan echter erfbelasting verschuldigd zijn als de overledene zelf de premie betaalde, tenzij dit via premiesplitsing is voorkomen.
Wat kost een overlijdensrisicoverzekering gemiddeld?
Dit verschilt per persoon. De premie is afhankelijk van uw leeftijd, gezondheidsstatus, rookgedrag, het verzekerd bedrag, de looptijd en de dekkingsvorm. Het vergelijken van aanbieders is noodzakelijk vanwege de uiteenlopende tarieven.
Hoe voorkomt u erfbelasting over een ORV?
Door toepassing van premiesplitsing (kruislings verzekeren): hierbij is de partner de verzekeringnemer die de premie betaalt, waardoor de uiteindelijke uitkering buiten de erfbelasting blijft.
Hoe claim ik de uitkering?
Traceer de polis, meld het overlijden direct bij de verzekeraar en overleg een akte van overlijden samen met de polisgegevens. De uitkering wordt doorgaans binnen enkele weken aan de begunstigde voldaan.
Wat gebeurt er met de verzekering gekoppeld aan de hypotheek?
Wanneer de ORV is verpand aan de hypotheek, wordt de uitkering direct aangewend om (een deel van) de hypotheekschuld af te lossen, waardoor de maandelijkse woonlasten voor de nabestaanden direct dalen.
Wenst u ondersteuning bij de praktische zaken na een overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees onze aanvullende gidsen.
