Wat zijn de vijf fasen van rouw?
Veel mensen vragen zich af of ze wel "goed" rouwen. De korte geruststelling: er is geen juiste manier om te rouwen, en rouw volgt zelden een vast patroon. Hier vindt u een overzicht van de vijf rouwfasen — en van het modernere inzicht dat de wetenschap vandaag de dag hanteert.
Ons standpunt: bij Solace Care geloven we niet dat rouw vaste fasen volgt die iedereen in een specifieke volgorde doorloopt. De onderstaande fasen kunnen u helpen onder woorden te brengen wat u voelt, maar ze zijn geen blauwdruk voor hoe rouw "hoort" te zijn — de meeste mensen ervaren ze niet in een duidelijke volgorde. Zie ze als mogelijke reacties, niet als stappen die u moet afvinken.
Het model is afkomstig van psychiater Elisabeth Kübler-Ross en beschrijft vijf reacties die velen zullen herkennen:
Ontkenning — het voelt onwerkelijk; "dit kan niet waar zijn".
Boosheid — over het onrecht, soms gericht op anderen of op uzelf.
Onderhandelen — "als-dan"-gedachten en pogingen om de controle terug te krijgen.
Depressie — verdriet, leegte en gemis beheersen het bestaan.
Acceptatie — niet om er "overheen te komen", maar om een manier te vinden om met het verlies verder te leven.
Volgt rouw altijd deze fasen?
Nee. De fasen zijn een model — geen vast recept dat iedereen in volgorde doorloopt. Ze kunnen door elkaar heen lopen, terugkeren of worden overgeslagen. Recent wetenschappelijk onderzoek wijst uit dat rouw niet lineair is met een duidelijk begin en einde. Zie de fasen eerder als emoties die zich kunnen aandienen dan als treden van een trap die u moet bestijgen.
Hoe kijken we tegenwoordig naar rouw?
Tegenwoordig omschrijven onderzoekers rouw als een beweging waarin u pendelt tussen twee processen (Stroebe & Schut, het zogenaamde tweeprocessenmodel):
Het verliesgeoriënteerde proces, waarin u het verlies ondergaat en erkent, en ruimte geeft aan verdriet en gemis.
Het herstelgeoriënteerde proces, waarin u zich richt op het dagelijks leven, nieuwe routines creëert en de draad weer oppakt.
Bewegen tussen deze twee processen is gezond. Rouw komt in golven: sommige golven overweldigen u volledig, andere zijn klein en draaglijk — en u kunt nooit voorspellen wanneer ze komen.
Hoe lang duurt rouw?
Er bestaat geen tijdschema voor. Bij de meeste mensen wordt de rouw na verloop van tijd minder allesoverheersend zonder dat deze volledig verdwijnt — men leert het verlies te dragen en verder te leven met de herinnering. Lees meer over rouw na een overlijden.
Wanneer wordt rouw gecompliceerd?
Bij sommige mensen blijft het verdriet zo intens dat het dagelijks functioneren langdurig wordt belemmerd. Dit wordt aanhoudende rouwstoornis genoemd (prolonged grief disorder in de ICD-11). Ongeveer 10 tot 15 procent van de nabestaanden ervaart gecompliceerde rouwreacties. Dit percentage ligt hoger na een plotseling overlijden, zoals bij een ongeval of zelfdoding. Het is geen falen om hierbij hulp te zoeken.
Waar kunt u hulp krijgen in Nederland?
De huisarts — de eerste stap voor gesprekssteun en doorverwijzing.
De Luisterlijn (088 0767 000) — dag en nacht bereikbaar voor een vertrouwelijk gesprek.
MIND Korrelatie en lokale lotgenotengroepen, toegankelijk voor iedereen. Bel bij acute crisis direct 112.
Veelgestelde vragen
Wat zijn de vijf fasen van rouw?
Ontkenning, boosheid, onderhandelen, depressie en acceptatie — het model van Kübler-Ross. Dit zijn herkenbare reacties, geen verplichte volgorde, en we beschouwen ze niet als fasen waar iedereen doorheen moet.
Moet je de fasen in een vaste volgorde doorlopen?
Nee. De fasen lopen vaak door elkaar heen of blijven volledig uit. Rouw is niet lineair.
Is het normaal om soms tijdelijk niets te voelen?
Ja. Gevoelsvervlakking en afstand nemen horen bij het rouwproces en beschermen u soms tegen te veel emoties tegelijk.
Wanneer is rouw gecompliceerd?
Wanneer het verdriet alles overheerst en het dagelijks leven langdurig bemoeilijkt. Dit is het geval bij ongeveer 10 tot 15 procent van de mensen. Er is professionele hulp beschikbaar.
Wilt u hulp bij de praktische zaken na een overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees onze gidsen.
