Een codicil is een zelfgeschreven document waarmee u — zonder notaris — enkele zaken voor na uw overlijden regelt. De wet stelt drie harde eisen: het moet volledig handgeschreven zijn, voorzien van een datum en uw handtekening. Een getypt of geprint document is ongeldig, hoe duidelijk uw bedoeling ook is. In een codicil kunt u specifieke spullen toewijzen — inboedel, sieraden, kleding, boeken — en uw uitvaartwensen vastleggen. Wat er niet in kan: geld nalaten, uw huis vermaken, erfgenamen aanwijzen of onterven, of een executeur benoemen. Daarvoor is een testament bij de notaris vereist. Deze gids legt uit wat een codicil wel en niet kan, en hoe u dit praktisch aanpakt.
Wat kunt u in een codicil regelen?
Twee zaken. Ten eerste kunt u specifiek genoemde spullen aan specifiek genoemde personen nalaten: „mijn trouwring aan mijn dochter Sophie”, „de eettafel aan mijn broer Mark”, „mijn platencollectie aan mijn vriend Jeroen”. Het moet gaan om inboedelgoederen, sieraden en kleding — concrete, aanwijsbare zaken, geen „al mijn waardevolle spullen” en geen verzamelingen die hoofdzakelijk beleggingswaarde hebben. Wees dus zo nauwkeurig mogelijk in uw omschrijving om latere discussie over uw bedoeling te voorkomen. Ten tweede kunt u uw uitvaartwensen vastleggen: begraven of cremeren, de muziek, de locatie, en wie uw uitvaart mag regelen. Zulke wensen in een codicil bieden nabestaanden een belangrijk houvast — hoewel het raadzaam is deze ook mondeling te delen, aangezien een codicil geregeld pas na de uitvaart wordt gevonden.
Wat kan niet in een codicil?
Alles wat met geld of structuur te maken heeft, vereist een testament. In een codicil kunt u geen geldbedragen nalaten, geen woning of auto vermaken, geen erfgenaam aanwijzen of onterven, geen voogd voor uw kinderen regelen en geen bewind instellen. Ook een executeur benoemen kan sinds 2003 niet meer via een codicil — codicillen van vóór 2003 waarin een executeur is aangewezen kunnen nog geldig zijn, maar nieuwe benoemingen moeten in een testament worden vastgelegd. Twijfelt u of uw wensen in een codicil passen? Dat is meestal het signaal dat een testament de betere route is; een codicil is een aanvulling op een testament, geen vervanging daarvan.
Hoe maakt u een geldig codicil?
Schrijf het volledige document met de hand — inclusief de opsomming van de spullen. Omschrijf per voorwerp zo nauwkeurig mogelijk wat het is en wie het ontvangt, met volledige namen. Voorzie het document van de datum en uw handtekening. Er is geen getuige, registratie of notaris nodig. U kunt een codicil op ieder moment aanpassen of intrekken — vernietig in dat geval de oude versie en schrijf een nieuwe met een nieuwe datum; bij strijdige codicillen is in principe de meest recente versie geldig. Maak eventueel een kopie voor uzelf, maar houd er rekening mee dat alleen het originele handgeschreven document rechtskracht heeft.
Waar bewaart u een codicil?
Dit is het kwetsbare punt van het codicil: het wordt — in tegenstelling tot een testament — nergens centraal geregistreerd. Een codicil dat niet wordt gevonden, bestaat in de praktijk niet. Bewaar het daarom bij uw belangrijke documenten, informeer uw naasten over het bestaan en de vindplaats ervan, en verstrek eventueel een kopie aan de persoon die uw uitvaart regelt. U kunt het origineel ook bij een notaris in bewaring geven. Leg in elk geval digitaal vast waar uw documenten zich bevinden — bijvoorbeeld in een overzicht of digitale kluis — zodat uw nabestaanden niet hoeven te zoeken in een moeilijke periode.
Veelgestelde vragen
Is een getypt codicil geldig?
Nee. Een codicil is uitsluitend geldig als het volledig met de hand is geschreven, gedateerd en ondertekend. Een getypt document met handtekening is niet rechtsgeldig.
Kan ik geld nalaten via een codicil?
Nee. Geldbedragen, onroerend goed en andere vermogensbestanddelen kunnen uitsluitend via een testament worden nagelaten.
Prevaleert een codicil boven een testament?
Ze bestaan naast elkaar: het testament regelt de hoofdlijnen, het codicil specifieke goederen en uitvaartwensen. Bij tegenstrijdigheid over een specifiek voorwerp is het raadzaam een notaris te raadplegen.
Moet ik een codicil laten registreren?
Dit is niet mogelijk — er bestaat geen register voor codicillen. Juist daarom is een veilige bewaarplaats en communicatie hierover met uw naasten essentieel.
Wilt u uw wensen en documenten op één vindbare plek vastleggen? Maak een Solace Care-account aan of lees onze aanvullende gidsen.
