Overlijdensrisicoverzekering: hoe keert die uit?
Na een overlijden kan een overlijdensrisicoverzekering financiële rust geven, bijvoorbeeld om de hypotheek af te lossen of het wegvallende inkomen van een partner of ouder op te vangen. Toch weten veel nabestaanden niet of er een polis is, hoe de uitkering verloopt of wat er met de belasting gebeurt. Deze gids legt rustig uit wat een overlijdensrisicoverzekering (ORV) is, wanneer je er een nodig hebt, wat een overlijdensrisicoverzekering ongeveer kost, hoe je de uitkering claimt en hoe je met premiesplitsing erfbelasting kunt voorkomen.
Kort gezegd keert een overlijdensrisicoverzekering een vooraf afgesproken bedrag uit aan de begunstigde als de verzekerde binnen de looptijd overlijdt. De uitkering is vrij van inkomstenbelasting, maar er kan erfbelasting verschuldigd zijn als de overledene zelf de premie betaalde. Met de juiste polisopzet — premiesplitsing, ook wel kruislings verzekeren — blijft de uitkering vaak buiten de erfbelasting.
Wat is een overlijdensrisicoverzekering?
Een overlijdensrisicoverzekering, vaak afgekort tot ORV en soms een risicoverzekering of overlijdensverzekering genoemd, is een verzekering die alleen uitkeert wanneer de verzekerde tijdens de afgesproken looptijd overlijdt. Leeft de verzekerde nog aan het einde van de looptijd, dan volgt er geen uitkering en stopt de dekking. Dat is het belangrijkste verschil met een spaar- of levensverzekering die altijd tot uitkering komt: bij een ORV betaal je een relatief lage premie voor een puur risico, namelijk vroegtijdig overlijden. In de polis staan de drie dingen die ertoe doen: het verzekerd bedrag dat wordt uitgekeerd, de looptijd van de dekking en de begunstigde die het geld ontvangt. De dekking kan gelijkblijvend zijn, waarbij het verzekerd bedrag de hele looptijd hetzelfde blijft, of annuïtair of lineair dalend, waarbij het bedrag meedaalt met bijvoorbeeld een hypotheek die je stap voor stap aflost.
Een overlijdensrisicoverzekering is iets anders dan een uitvaartverzekering. Een uitvaartverzekering is bedoeld om de kosten van de begrafenis of crematie te dekken en keert een kleiner bedrag uit, terwijl een ORV juist een groter bedrag uitkeert om de woning betaalbaar te houden of het gezinsinkomen aan te vullen.
Heb je een overlijdensrisicoverzekering nodig?
Of een overlijdensrisicoverzekering verstandig is, hangt vooral af van wie er financieel van je afhankelijk is. Bij het afsluiten van een hypotheek vraagt de geldverstrekker er soms om, en ook zonder verplichting kiezen veel mensen ervoor, zodat de nabestaanden de hypotheek geheel of gedeeltelijk kunnen aflossen en in het huis kunnen blijven wonen. Heb je een partner of kinderen die op jouw inkomen rekenen, dan kan een ORV het gat opvangen dat ontstaat als jij wegvalt — zeker omdat het wettelijke en aanvullende vangnet vaak beperkter is dan mensen denken. Een nabestaandenpensioen via de werkgever en een eventuele Anw-uitkering dekken namelijk lang niet altijd het volledige inkomensverlies. Lees meer over je rechten via het nabestaandenpensioen en de Anw-uitkering. Ben je alleenstaand zonder financieel afhankelijke nabestaanden, dan is een overlijdensrisicoverzekering meestal minder nodig.
Wat kost een overlijdensrisicoverzekering?
De premie van een overlijdensrisicoverzekering is doorgaans relatief laag, omdat je alleen voor het overlijdensrisico betaalt en niet spaart. Wat je precies betaalt, hangt af van een aantal factoren: je leeftijd bij het afsluiten, je gezondheid, of je rookt, de hoogte van het verzekerd bedrag, de gekozen looptijd en of je kiest voor een gelijkblijvende of een dalende dekking. Hoe jonger en gezonder je bent, hoe lager de premie meestal uitvalt. Een dalende dekking is vaak goedkoper dan een gelijkblijvende, omdat het risico voor de verzekeraar in de loop van de tijd afneemt. Omdat de premies tussen aanbieders flink kunnen verschillen, loont het om verschillende overlijdensrisicoverzekeringen met elkaar te vergelijken voordat je er een afsluit. Bij het afsluiten vraagt de verzekeraar meestal een gezondheidsverklaring, en bij hogere verzekerde bedragen soms een medische keuring.
Hoe claim je de uitkering na een overlijden?
Het claimen van de uitkering begint met het opzoeken van de polis. Vaak vind je die in de administratie van de overledene, of je vraagt het na bij de hypotheekadviseur, de bank of de tussenpersoon waar de verzekering is afgesloten. Vervolgens meld je het overlijden bij de verzekeraar en geef je door dat je de begunstigde bent. De verzekeraar vraagt daarna meestal om een akte van overlijden en de polisgegevens, en keert het verzekerd bedrag na controle doorgaans binnen enkele weken rechtstreeks aan de begunstigde uit. Omdat de uitkering naar de begunstigde gaat, valt deze in principe buiten de verdere afwikkeling van de nalatenschap.
Betaal je erfbelasting over de uitkering?
De uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering is vrij van inkomstenbelasting, maar er kan wél erfbelasting verschuldigd zijn. Dat hangt af van wie de premie verschuldigd was. Betaalde de overledene de premie uit eigen vermogen, dan wordt de uitkering tot de nalatenschap gerekend en kan er erfbelasting over worden geheven. Was iemand anders de premie verschuldigd, dan kan de uitkering buiten de erfbelasting blijven. Of je daadwerkelijk betaalt, hangt ook af van de vrijstellingen: in 2026 geldt een partnervrijstelling van €828.035, een vrijstelling van €26.230 voor kinderen en €2.769 voor overige verkrijgers. Pas boven die bedragen betaal je erfbelasting. Meer over verzekeringsuitkeringen en belasting lees je in onze gids over de levensverzekering en erfbelasting.
Wat is premiesplitsing (kruislings verzekeren)?
Premiesplitsing, ook wel kruislings verzekeren genoemd, is de manier om erfbelasting over de uitkering te voorkomen. Je sluit de verzekering dan zo af dat de ene partner de verzekeringnemer is die de premie verschuldigd is, terwijl de andere partner de verzekerde is op wiens leven de polis loopt. Omdat de overledene in dat geval niet zelf de premie verschuldigd was, blijft de uitkering buiten de erfbelasting. Dit is vooral belangrijk voor ongehuwde en samenwonende partners, voor wie de erfbelasting anders flink kan oplopen, maar ook gehuwden kunnen er voordeel bij hebben. De juiste polisopzet maakt op het moment van uitkeren een groot verschil, dus laat premiesplitsing bij het afsluiten of oversluiten goed regelen en controleer of het correct op de polis staat.
Veelgestelde vragen
Is een uitkering uit een overlijdensrisicoverzekering belast?
De uitkering is vrij van inkomstenbelasting. Er kan wel erfbelasting verschuldigd zijn als de overledene zelf de premie betaalde, tenzij je dit met premiesplitsing hebt voorkomen.
Wat kost een overlijdensrisicoverzekering gemiddeld?
Dat verschilt per persoon. De premie hangt af van je leeftijd, gezondheid, of je rookt, het verzekerd bedrag, de looptijd en het soort dekking. Verschillende verzekeringen vergelijken loont, want de premies lopen uiteen.
Hoe voorkom je erfbelasting over een ORV?
Met premiesplitsing (kruislings verzekeren): de partner is verzekeringnemer en betaalt de premie, waardoor de uitkering buiten de erfbelasting blijft.
Hoe claim ik de uitkering?
Zoek de polis op, meld het overlijden bij de verzekeraar en lever een akte van overlijden en de polisgegevens aan. De uitkering gaat doorgaans binnen enkele weken naar de begunstigde.
Wat gebeurt er met de verzekering bij de hypotheek?
Is de ORV gekoppeld aan de hypotheek, dan wordt de uitkering vaak gebruikt om (een deel van) de hypotheek af te lossen, zodat de woonlasten voor de nabestaanden dalen.
Wil je hulp bij het praktische na een overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
