Een levenstestament is een notariële akte waarin je vastlegt wie jouw financiële, medische en persoonlijke zaken regelt als je dat zelf niet meer kunt – bijvoorbeeld door dementie, een beroerte of een ongeluk. Anders dan een gewoon testament, dat pas werkt ná je overlijden, geldt een levenstestament juist tijdens je leven. Je benoemt een vertrouwenspersoon (de vertegenwoordiger of gevolmachtigde) en geeft die persoon instructies: hoe je bankzaken geregeld moeten worden, wat er met je huis mag gebeuren, welke medische wensen je hebt. Zo houd je zelf de regie, ook als je wilsonbekwaam wordt. Deze gids legt uit wat er in een levenstestament staat, wat het kost en wat er gebeurt als je het niet regelt.
Wat is het verschil tussen een levenstestament en een testament?
De namen lijken op elkaar, maar de documenten doen iets heel anders. In een testament bepaal je wat er met je nalatenschap gebeurt na je overlijden: wie erft, wie executeur wordt, hoe de verdeling loopt. Een levenstestament werkt tijdens je leven en regelt de periode waarin je zelf niet meer kunt beslissen. Veel mensen stellen beide documenten tegelijk op bij de notaris, omdat ze samen de hele lijn dekken: van wilsonbekwaamheid tot en met de afwikkeling van de erfenis.
Wat regel je in een levenstestament?
De kern is een volmacht: je wijst één of meer vertrouwenspersonen aan die namens jou mogen handelen. Daarbij leg je vast wát ze mogen – en wat niet. Financieel gaat het om zaken als betalingen doen, je administratie voeren, je woning verkopen of verhuren, schenkingen doen aan kinderen en belastingaangifte doen. Banken en andere officiële instanties accepteren voor financiële zaken alleen een notarieel levenstestament of een notariële volmacht – een zelfgeschreven briefje is voor de bank niet genoeg. Medisch en persoonlijk kun je wensen opnemen over behandeling, verzorging en wonen, en vastleggen wie met artsen mag overleggen. Ook praktische zaken horen erin thuis: wat er met je huisdieren moet gebeuren, wie je onderneming voortzet, en hoe je om wilt gaan met je digitale accounts.
Wat gebeurt er als je géén levenstestament hebt?
Word je wilsonbekwaam zonder levenstestament of notariële volmacht, dan bepaalt de wet wat er gebeurt: de kantonrechter benoemt iemand die jouw belangen behartigt, via bewind (financiën), mentorschap (verzorging en behandeling) of curatele (beide). Dat kan je partner of kind zijn, maar dat hoeft niet – en de bewindvoerder moet jaarlijks verantwoording afleggen aan de rechter. Voor veel gezinnen voelt dat als een omweg: trager, formeler en met minder eigen regie dan wanneer je zelf op tijd een vertrouwenspersoon had aangewezen. Dat is precies wat een levenstestament voorkomt.
Hoe stel je een levenstestament op?
Een levenstestament stel je op bij de notaris. Die bespreekt je wensen, controleert of je wilsbekwaam bent – een wettelijke taak van de notaris – en legt alles vast in een akte. De notaris kan het levenstestament daarna inschrijven in het Centraal Levenstestamentenregister (CLTR), zodat andere notarissen en (via hen) instanties later kunnen nagaan dát er een levenstestament is. Denk vooraf na over twee dingen: wie je het vertrouwen geeft, en of je één persoon alles laat doen of taken verdeelt over meerdere personen. Je kunt ook een toezichthouder benoemen die meekijkt. Zolang je wilsbekwaam bent, kun je het levenstestament altijd herroepen of wijzigen.
Wat kost een levenstestament?
De kosten verschillen per notaris en per situatie. Volgens de Consumentenbond kost een levenstestament tussen de € 399 en € 1.075; bij een notaris op kantoor betaal je gemiddeld rond de € 675, terwijl online trajecten (met notariële afwikkeling) vanaf ongeveer € 399 bestaan. Voor partners die allebei een levenstestament laten opstellen gelden vaak combinatietarieven. De inschrijving in het CLTR kost enkele euro's extra. Lees meer in onze gids over de kosten van een levenstestament.
Veelgestelde vragen
Vanaf welke leeftijd is een levenstestament zinvol?
Er is geen leeftijdsgrens. Wilsonbekwaamheid kan iedereen overkomen, ook jong, door een ongeluk of ziekte. De meeste mensen regelen het rond hun pensioen, maar eerder kan ook.
Accepteert de bank een zelfgeschreven volmacht?
Voor financiële zaken accepteren banken alleen een notarieel levenstestament of notariële volmacht. Een onderhandse (zelfgeschreven) volmacht is voor banken meestal onvoldoende.
Kan ik mijn levenstestament later aanpassen?
Ja. Zolang je wilsbekwaam bent, kun je het bij de notaris wijzigen of herroepen.
Is een levenstestament hetzelfde als een wilsverklaring?
Nee. Een wilsverklaring gaat specifiek over medische behandelwensen, zoals een behandelverbod. In een levenstestament kun je medische wensen opnemen, maar het is breder: het regelt ook je financiën en persoonlijke zaken. Lees meer in onze gids over de wilsverklaring.
Wil je hulp bij het praktische rond toekomstplanning en nalatenschap? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
