Verklaring van erfrecht: wanneer heb je hem nodig?
Een verklaring van erfrecht is een notariële akte waarin staat wie is overleden, of er een testament is en wie de erfgenamen zijn. Je vraagt hem aan bij een notaris, niet bij de gemeente, en je hebt hem lang niet altijd nodig. Banken, verzekeraars en het Kadaster vragen erom voordat ze je toegang geven tot het geld en de bezittingen van de overledene, maar bij een eenvoudige nalatenschap met een beperkt saldo volstaat vaak alleen een uittreksel uit de overlijdensakte.
Het verlies van iemand die je liefhebt brengt verdriet, en daarbovenop een stapel regelwerk waar je niet om hebt gevraagd. De verklaring van erfrecht is meestal het eerste document waar je tegenaan loopt. Deze gids legt rustig uit wat het is, wanneer je hem echt nodig hebt, wat hij kost in 2026 en hoe lang je erop wacht.
Wat is een verklaring van erfrecht precies?
Het is een document dat een notaris opstelt. Daarin staat zwart op wit wie de erfgenamen zijn en wie namens hen mag handelen. Daarmee kun je bij organisaties bewijzen dat jij gemachtigd bent om de nalatenschap af te wikkelen. Je bent dan de zogeheten rechthebbende en het aanspreekpunt namens de erfgenamen, bijvoorbeeld richting de bank en de Belastingdienst.
De notaris controleert hiervoor het Centraal Testamentenregister om te zien of er een testament is, en raadpleegt de burgerlijke stand. Is er een testament, dan vraagt de notaris het op bij het kantoor dat het bewaart. Is er geen testament, dan bepaalt de wet wie de erfgenamen zijn en zoekt de notaris dat uit. Bij onduidelijkheid benadert de notaris een of meer gemeenten, of instanties in het buitenland als er erfgenamen in het buitenland wonen. Die onderzoeksrol is precies de reden dat een bank het zelf niet kan doen: een bank heeft geen toegang tot die registers en mag een testament niet uitleggen.
Kun je een verklaring van erfrecht bij de gemeente aanvragen?
Nee. Dit is een van de meest voorkomende misverstanden. Alleen een notaris mag een verklaring van erfrecht opstellen, omdat het een notariële akte is. Van de gemeente krijg je iets anders: het uittreksel uit de overlijdensakte, dat je kort na het overlijden ontvangt en dat je bij veel instanties nodig hebt. Die twee documenten worden vaak door elkaar gehaald, maar ze doen iets anders. Het uittreksel bewijst dát iemand is overleden. De verklaring van erfrecht bewijst wie daardoor bevoegd is.
Een aanvraag kan bovendien alleen worden ingediend door iemand die de verklaring nodig heeft voor het afwikkelen van de erfenis, zo staat het ook op Rijksoverheid.nl.
Wanneer heb je een verklaring van erfrecht nodig?
Je hebt er meestal een nodig in deze situaties:
Er staat een groter bedrag op de bankrekening. De bank wil zeker weten aan wie ze het geld mogen vrijgeven. Met de verklaring bewijs je wie daar recht op heeft.
De overledene had een huis, grond of een ander registergoed op naam. Om een woning uit de erfenis te kunnen verkopen is vrijwel altijd een verklaring van erfrecht nodig.
Er is geen langstlevende partner, of de situatie is complex: meerdere erfgenamen, een testament met keuzemogelijkheden, een onderneming, of erfgenamen in het buitenland.
Ook als er wél een testament is, kan de bank alsnog om een verklaring van erfrecht vragen. Een testament geeft namelijk geen volledig beeld: de bank kan niet weten of er elders nog iets is vastgelegd, of alle erfgenamen nog in leven zijn, en of iemand de nalatenschap inmiddels heeft verworpen. De Nederlandse Vereniging van Banken legt dat uit en heeft een checklist waarmee je vooraf kunt inschatten of je er een nodig hebt.
Wanneer is een verklaring van erfrecht niet nodig?
In eenvoudige gevallen kan het zonder, en dat scheelt honderden euro's. Denk aan de situatie waarin er een langstlevende echtgenoot of geregistreerd partner is, er geen testament is en het saldo op de rekening beperkt is. Veel banken hanteren daarvoor een eigen grensbedrag en vragen dan alleen een uittreksel uit de overlijdensakte. Die grens verschilt per bank, dus er is geen algemeen bedrag dat overal geldt.
Ter illustratie: Nationale-Nederlanden vraagt geen verklaring van erfrecht op als het totale saldo lager is dan € 25.000 en de overledene in Nederland woonde én in Nederland is overleden. Andere banken hanteren andere voorwaarden. Meer over die specifieke procedure lees je in onze gids over een overlijden melden bij Nationale-Nederlanden.
Twijfel je? Bel eerst de bank van de overledene voordat je kosten maakt bij de notaris. Veel banken hebben een aparte servicedesk voor nabestaanden. Zo betaal je niet voor iets wat in jouw situatie niet hoeft. Vraagt de bank in plaats daarvan om een door alle erfgenamen ondertekende volmacht, kijk dan naar ons voorbeeld van een machtiging van erfgenamen.
Is een verklaring van erfrecht verplicht?
Nee, er bestaat geen wettelijke plicht om een verklaring van erfrecht te laten opstellen. Het is geen document dat je moet hebben omdat de wet dat voorschrijft, maar omdat een andere partij erom vraagt. De bank, de verzekeraar of het Kadaster bepaalt of jij hem nodig hebt om iets geregeld te krijgen. Soms volstaat de overlijdensakte, aldus Notaris.nl, de consumentensite van de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie.
Wat kost een verklaring van erfrecht in 2026?
De kosten hangen af van je situatie: het aantal erfgenamen, of er een testament is en welke notaris je kiest.
Bij een notariskantoor betaal je in 2026 gemiddeld €600 tot €1.250.
Via een online aanbieder begin je vanaf ongeveer €350 tot €399.
Een verklaring met testament kost gemiddeld €50 tot €150 meer dan zonder.
De kosten worden in de meeste gevallen betaald uit de nalatenschap. Ze vallen onder de zogeheten boedelkosten: kosten die nodig zijn om de erfenis af te wikkelen. In de praktijk gaat het bedrag van de erfenis af voordat die wordt verdeeld, dus je legt het als erfgenaam meestal niet uit eigen zak voor.
Kun je een verklaring van erfrecht gratis krijgen?
Nee. Een verklaring van erfrecht is een notariële akte, en een notaris brengt daar altijd kosten voor in rekening. Er bestaat geen gratis variant en geen officieel formulier dat je zelf kunt invullen.
Waar je wél geld mee bespaart, is de vraag of je hem nodig hebt. Dat is de echte besparing: honderden euro's, en het kost je één telefoontje naar de bank. Wil je toch een verklaring en let je op de prijs, vergelijk dan een online aanbieder met een kantoor bij jou in de buurt. Een online notaris is even geldig als een traditioneel kantoor, want in beide gevallen passeert de akte bij een beëdigde notaris die is ingeschreven bij de Koninklijke Notariële Beroepsorganisatie.
Hoe lang duurt een verklaring van erfrecht?
Bij een overzichtelijke nalatenschap ontvang je de akte vaak binnen één tot enkele weken. Zijn er veel erfgenamen, of zijn ze moeilijk te vinden, dan kan het enkele weken of zelfs maanden duren voordat de notaris de verklaring kan afgeven.
Er is nog een reden voor vertraging die vaak wordt onderschat. De erfgenamen moeten een keuze maken over het aanvaarden van de nalatenschap: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of verwerpen. Die keuze bepaalt mede wie bevoegd is om af te wikkelen. Zolang niet iedereen die keuze heeft gemaakt, kan de afgifte van de verklaring van erfrecht blijven liggen. Als je haast hebt, is dit meestal het punt waarop het vastloopt.
Hoe vraag je een verklaring van erfrecht aan?
Kies een notaris — een kantoor bij jou in de buurt of een online aanbieder. Vergelijk gerust de prijzen.
Lever de gegevens aan — een uittreksel uit de overlijdensakte, de gegevens van de erfgenamen en, als die er is, het testament.
De notaris doet de controles — Centraal Testamentenregister en de burgerlijke stand, en stelt alle erfgenamen op de hoogte.
De erfgenamen maken hun keuze over aanvaarden of verwerpen. De notaris legt de gevolgen uit.
Je ontvangt de akte — meestal binnen één tot enkele weken, afhankelijk van de complexiteit.
Met de akte in handen kun je bij de bank, verzekeraars en andere instanties terecht om de zaken van de overledene te regelen.
Moet de verklaring van erfrecht worden ingeschreven bij het Kadaster?
Bestaat de erfenis uit een huis, een stuk grond of een boot, dan is het verstandig de verklaring van erfrecht door de notaris te laten inschrijven bij het Kadaster. In het Kadaster staat de overledene namelijk nog als eigenaar vermeld. Na inschrijving sta jij als eigenaar geregistreerd. Dat is van belang voor bijvoorbeeld de WOZ-aanslag, het energielabel en de opstalverzekering. Meer over de stappen rond een geërfde woning lees je in onze gids over het Kadaster na overlijden.
Wat is een Europese verklaring van erfrecht?
Erf je bezit in een ander EU-land, dan heb je mogelijk een Europese verklaring van erfrecht nodig. Daarmee bewijs je in het buitenland dat jij erfgenaam bent en welk erfrecht op de nalatenschap van toepassing is. Je vraagt hem in Nederland aan bij een notaris; in andere EU-landen bij een notaris of de rechtbank.
De achterliggende regeling is de Europese Erfrechtverordening. Die geldt in alle landen van de Europese Unie, behalve in Denemarken en Ierland. Het praktische voordeel is dat er één erfrecht op de hele nalatenschap van toepassing is en dat de erfgenamen niet langs notarissen of rechtbanken in meerdere landen hoeven. Eén Europese verklaring van erfrecht volstaat.
Welk recht geldt, hangt af van het testament. Heeft de overledene daarin een rechtskeuze gemaakt, bijvoorbeeld voor het Nederlandse erfrecht, dan geldt die keuze. Is er geen rechtskeuze gemaakt, dan geldt automatisch het erfrecht van het land waar de overledene woonde.
Veelgestelde vragen
Wie betaalt de verklaring van erfrecht?
In de meeste gevallen wordt deze betaald uit de nalatenschap, als boedelkosten. Het bedrag gaat van de erfenis af voordat die wordt verdeeld.
Heb ik altijd een verklaring van erfrecht nodig om bij de bankrekening te kunnen?
Nee. Bij een langstlevende partner zonder testament en een beperkt saldo vragen veel banken alleen een uittreksel uit de overlijdensakte. De grens verschilt per bank, dus vraag het na.
Kan ik een verklaring van erfrecht online aanvragen?
Ja. Online aanbieders werken samen met beëdigde notarissen en zijn vaak goedkoper, vanaf ongeveer €350 tot €399. De akte is juridisch even geldig als bij een traditioneel kantoor.
Wat is het verschil tussen een verklaring van erfrecht en een verklaring van executele?
Een verklaring van executele bewijst alleen dat iemand als executeur is benoemd en bevoegd is om de nalatenschap te beheren. Een verklaring van erfrecht gaat verder en legt ook vast wie de erfgenamen zijn.
Wil je hulp bij het praktische na een overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
