Een executeur is de persoon die na je overlijden je nalatenschap afwikkelt: hij of zij beheert de erfenis namens de erfgenamen, betaalt schulden en zorgt dat alles netjes wordt geregeld tot aan de verdeling. Een executeur benoem je in je testament bij de notaris – sinds 1 januari 2003 kan het niet meer via een codicil (een handgeschreven verklaring), al blijven oúdere codicil-benoemingen van vóór die datum geldig. Zonder executeur moeten alle erfgenamen de afwikkeling samen doen en ieder besluit samen nemen. Deze gids legt uit wat een executeur precies doet, wie je het beste kunt benoemen en hoe de benoeming werkt.
Wat doet een executeur na een overlijden?
De executeur treedt op als beheerder van de nalatenschap. In de praktijk betekent dat: een overzicht maken van bezittingen en schulden, de erfgenamen informeren over de voortgang, lopende verplichtingen opzeggen, rekeningen en schulden van de nalatenschap betalen, de aangifte erfbelasting verzorgen en de boedel klaarmaken voor verdeling. Afhankelijk van wat er in het testament staat, kan de executeur ook de uitvaart regelen. Hoe ver de bevoegdheden reiken, bepaal jij in je testament: van een beperkte rol tot een ruime bevoegdheid waarbij de executeur vrijwel de hele afwikkeling zelfstandig doet, eventueel als afwikkelingsbewindvoerder. De notaris geeft na het overlijden een verklaring van executele af, waarmee de executeur richting banken en instanties kan aantonen dat hij bevoegd is.
Wie kun je benoemen als executeur?
Vrijwel iedereen die meerderjarig is kan executeur zijn: je partner, een kind, een goede vriend – een erfgenaam mag ook zelf executeur zijn, en dat komt vaak voor. Je kunt ook een professional benoemen, zoals de notaris zelf; dat kan sinds 2003 ook de notaris zijn die je testament opstelt. Denk bij de keuze aan drie dingen. Ten eerste praktische geschiktheid: afwikkelen is administratief werk dat maanden duurt. Ten tweede de familieverhoudingen: een neutrale executeur voorkomt bij gespannen relaties dat één kind "boven" de anderen komt te staan. Ten derde continuïteit: benoem een reserve-executeur voor het geval je eerste keuze het niet kan of wil doen – een executeurschap is nooit verplicht om te aanvaarden.
Wat gebeurt er als er geen executeur is?
Zonder executeur zijn de erfgenamen samen verantwoordelijk en moeten zij alle handelingen gezamenlijk verrichten – elke bankoverschrijving, elk formulier. In de praktijk geven erfgenamen dan vaak één persoon een boedelvolmacht om namens hen te handelen. Dat werkt, maar vereist dat iédereen tekent en het eens blijft; bij onenigheid ligt de afwikkeling stil. Een in het testament benoemde executeur heeft die handtekeningen niet nodig en houdt de vaart erin. Juist bij samengestelde gezinnen, erfgenamen in het buitenland of een onderneming in de nalatenschap maakt dat een groot verschil.
Hoe benoem je een executeur?
De benoeming moet in een testament staan, dus de route loopt via de notaris. Bespreek daar wat de executeur mag (beheer, verkoop van de woning, loon), of er een vergoeding tegenover staat – de wet kent standaard 1% van het vermogen op de sterfdag als loon, maar je kunt in het testament iets anders bepalen – en wie de reserve is. Vertel je beoogde executeur vóóraf dat je hem of haar wilt benoemen en waar je testament en administratie te vinden zijn. Een executeur die pas na het overlijden ontdekt wat de taak inhoudt, begint met een achterstand.
Veelgestelde vragen
Kan een erfgenaam executeur zijn?
Ja. Het is zelfs gebruikelijk dat de partner of een van de kinderen executeur is. Bij spanningen in de familie kan een neutrale buitenstaander of professional verstandiger zijn.
Krijgt een executeur betaald?
De wet kent de executeur standaard een loon toe van 1% van het vermogen van de nalatenschap op de sterfdag, tenzij het testament iets anders regelt. Professionele executeurs werken meestal op uurtarief, vastgelegd in het testament.
Moet een executeur de benoeming aanvaarden?
Nee, aanvaarding is vrijwillig. Benoem daarom altijd een reserve-executeur.
Kan ik een executeur benoemen zonder notaris?
Nee. Sinds 1 januari 2003 kan een executeur alleen in een notarieel testament worden benoemd; een codicil is daarvoor niet meer geldig.
Wil je hulp bij het praktische rond nalatenschap en toekomstplanning? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
