Wat is palliatieve zorg?
Te horen krijgen dat jij of een naaste niet meer beter wordt, zet je wereld op zijn kop. In die periode is er een vorm van zorg die zich niet richt op genezing, maar op een zo goed mogelijk leven met de tijd die er nog is. Dat heet palliatieve zorg. Deze gids legt rustig uit wat het is, waar het gegeven wordt en hoe de vergoeding is geregeld.
Palliatieve zorg is de zorg voor mensen met een ongeneeslijke ziekte. De zorg is niet gericht op beter worden, maar op kwaliteit van leven: het verlichten van pijn en andere klachten, en aandacht voor wat er lichamelijk, emotioneel en praktisch speelt. Het is een misverstand dat palliatieve zorg pas in de laatste dagen begint. Ze kan al maanden, soms zelfs jaren, voor het overlijden starten en gewoon naast een behandeling lopen. Palliatieve zorg kan thuis worden gegeven, maar ook in een hospice, een verpleeghuis of het ziekenhuis.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
De begrippen worden vaak door elkaar gebruikt, maar er zit een verschil in. Palliatieve zorg is het bredere begrip en kan een lange periode beslaan zodra duidelijk is dat genezing niet meer mogelijk is. Terminale zorg, ook wel palliatief terminale zorg genoemd, is de zorg in de laatste fase, als het overlijden dichtbij komt. In de praktijk wordt vaak gesproken van de terminale fase wanneer de levensverwachting nog ongeveer drie maanden of korter is. De aandacht verschuift dan steeds meer naar comfort, rust en waardig afscheid kunnen nemen. Het is dezelfde zorgvisie, alleen in een latere en intensievere fase.
Waar kun je palliatieve zorg krijgen?
Palliatieve zorg is geen vaste plek, maar een manier van zorgen die op verschillende plaatsen geboden kan worden. Veel mensen blijven het liefst thuis, met hulp van de huisarts, de wijkverpleging en eventueel een gespecialiseerd palliatief team. Lukt dat thuis niet meer, dan is opname in een hospice een mogelijkheid: een kleinschalige, huiselijke omgeving waar ongeneeslijk zieke mensen verzorgd worden tot aan het overlijden. Opname in een hospice gebeurt meestal als de levensverwachting korter dan drie maanden is. Daarnaast kan palliatieve zorg gegeven worden in een verpleeghuis of in het ziekenhuis. Welke plek het beste past, hangt af van de zorg die nodig is en van de wensen van de zieke en de naasten. De huisarts of het ziekenhuis kan helpen die afweging te maken.
Wie betaalt de palliatieve zorg?
Hoe palliatieve zorg vergoed wordt, hangt af van je situatie en van waar de zorg gegeven wordt. In grote lijnen zijn er twee routes. Heb je geen indicatie voor de Wet langdurige zorg (Wlz), dan valt de palliatief terminale zorg sinds 2015 onder de Zorgverzekeringswet (Zvw), je gewone zorgverzekering. Voor deze zorg betaal je geen eigen bijdrage, en zorg thuis via de wijkverpleging valt buiten het eigen risico. Heb je wel een Wlz-indicatie, bijvoorbeeld omdat je al langdurige zorg ontving, dan loopt de zorg, inclusief een verblijf in een hospice, via de Wlz. Daarvoor geldt wel een maandelijkse eigen bijdrage. Omdat de precieze vergoeding per situatie verschilt, is het verstandig dit na te vragen bij je zorgverzekeraar of bij het zorgkantoor, zodat je niet voor onverwachte kosten komt te staan.
Wat houdt palliatieve zorg in de praktijk in?
Palliatieve zorg is breder dan medische zorg alleen. Naast het bestrijden van pijn, benauwdheid, misselijkheid en andere klachten is er aandacht voor de geest en de emoties, voor zingeving en voor de praktische zaken die op zo'n moment spelen. Ook de naasten horen erbij: zij worden ondersteund tijdens het ziekteproces en, na het overlijden, in hun rouw. In de laatste fase kan in overleg met de arts palliatieve sedatie worden ingezet om ondraaglijke klachten te verlichten. Veel mensen vinden het prettig om wensen voor deze periode op tijd te bespreken en vast te leggen, zodat de zorg aansluit bij wat zij belangrijk vinden. Praten over deze keuzes met de huisarts en de naasten geeft vaak rust.
Veelgestelde vragen
Wat is palliatieve zorg precies?
Het is de zorg voor mensen met een ongeneeslijke ziekte, gericht op kwaliteit van leven in plaats van op genezing. Ze verlicht klachten en geeft aandacht aan lichamelijke, emotionele en praktische vragen, en kan al lang voor het overlijden beginnen.
Wat is het verschil tussen palliatieve en terminale zorg?
Palliatieve zorg is het brede begrip en kan een lange periode beslaan. Terminale zorg is de palliatieve zorg in de laatste fase, meestal als de levensverwachting korter dan drie maanden is.
Wordt palliatieve zorg vergoed?
Ja. Zonder Wlz-indicatie valt de zorg onder de Zorgverzekeringswet, zonder eigen bijdrage. Met een Wlz-indicatie loopt de zorg via de Wlz, met een maandelijkse eigen bijdrage. Vraag de precieze vergoeding na bij je zorgverzekeraar of zorgkantoor.
Wanneer kun je naar een hospice?
Opname in een hospice gebeurt meestal als de levensverwachting korter dan drie maanden is en zorg thuis niet meer haalbaar is.
Wil je hulp bij het praktische rond afscheid en overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
