Geldt voor Nederland: de regels, instanties en termijnen in deze gids zijn Nederlands.
Als er net iemand is overleden, is één van de eerste praktische vragen wie nu eigenlijk mag handelen. Een executeur is de persoon die in een testament is benoemd om de nalatenschap te regelen. Zonder executeur moeten alle erfgenamen samen beslissen en samen ondertekenen; met een executeur mag één persoon het beheer doen, en dat maakt de afwikkeling aanzienlijk sneller. Een executeur kan alleen in een testament worden benoemd: erfgenamen kunnen er onderling geen aanwijzen. Deze gids legt uit wat een executeur doet, wat hij wel en niet mag, hoe de benoeming werkt en hoe de rol zich verhoudt tot een gevolmachtigde en een vereffenaar.
Wat doet een executeur?
De kern van de rol is beheren en afhandelen. In de praktijk komt daar dit op neer:
De uitvaart regelen, als het testament die taak toekent.
Vaststellen wie de erfgenamen zijn en hen informeren.
Een overzicht maken van bezittingen en schulden, de boedelbeschrijving.
De nalatenschap beheren: rekeningen beheren, post regelen, verzekeringen en abonnementen afhandelen.
Schulden van de nalatenschap betalen en zo nodig bezittingen te gelde maken om dat te kunnen doen.
De aangifte erfbelasting verzorgen of laten verzorgen.
Rekening en verantwoording afleggen aan de erfgenamen.
Dat laatste punt is geen formaliteit. Een executeur werkt voor de erfgenamen en moet hen kunnen laten zien wat er met het vermogen is gebeurd. Houd van het begin af aan bankafschriften, nota's en bonnen bij.
Welke bevoegdheden heeft een executeur, en welke niet?
De omvang van de bevoegdheden staat in het testament. In de Nederlandse notariële praktijk worden drie varianten onderscheiden, vaak aangeduid met sterren.
Een uitvaartexecuteur regelt alleen de uitvaart. Een beheersexecuteur is de meest voorkomende vorm: deze beheert de nalatenschap en handelt de schulden af. Een executeur met ruimere bevoegdheden, in testamenten vaak executeur-afwikkelingsbewindvoerder genoemd, mag daarnaast de nalatenschap ook verdelen.
Het verschil dat in de praktijk het meeste misverstand geeft: een gewone beheersexecuteur mag de nalatenschap niet verdelen. Hij mag spullen verkopen om schulden te betalen, maar het verdelen van wat overblijft is iets wat de erfgenamen samen doen. Wie wil dat één persoon ook de verdeling mag regelen, moet dat expliciet in het testament laten opnemen. Laat daarom altijd nalezen welke variant er precies is benoemd, bij de notaris die het testament bewaart of via notaris.nl.
Hoe weet u of er een executeur is benoemd?
Via het Centraal Testamentenregister kunt u nagaan of de overledene een testament heeft en bij welke notaris dat ligt. Het register bevat niet de inhoud, alleen waar het testament te vinden is. De notaris kan daarna vertellen of er een executeur is en met welke bevoegdheden.
Voor banken en instanties moet de executeur zijn bevoegdheid vaak kunnen aantonen. Daarvoor bestaat een verklaring van executele, of de bevoegdheid blijkt uit een verklaring van erfrecht. Vraag de notaris wat in uw situatie nodig is voordat u bij een bank langsgaat, dat voorkomt een tweede bezoek.
Kunt u een benoeming weigeren of er later mee stoppen?
Ja. Een benoeming is geen verplichting. U kunt de rol weigeren, en dat is een serieuze overweging: het is echt werk, het kan maanden duren, en u bent verantwoording verschuldigd aan familieleden met wie de verhoudingen soms gespannen zijn.
Bent u al begonnen en wilt u stoppen, dan kunt u ontslag vragen aan de kantonrechter. Erfgenamen kunnen de kantonrechter ook vragen een executeur te ontslaan, bijvoorbeeld als die zijn taken verwaarloost of geen verantwoording aflegt. Is er geen executeur en komen de erfgenamen er samen niet uit, dan kan de rechtbank op verzoek een vereffenaar benoemen. Die haalt zijn bevoegdheid uit de wet en heeft dus geen volmacht van de erfgenamen nodig.
Wat kost een executeur?
Een executeur heeft recht op loon. Meestal regelt het testament hoeveel dat is; staat er niets, dan geldt een wettelijke standaard. Omdat dat percentage en de uitleg ervan per situatie uitpakken, kunt u het beste bij de notaris navragen wat in uw geval van toepassing is.
Een familielid dat de rol op zich neemt, ziet in de praktijk vaak af van loon. Spreek dat dan wel expliciet af en zet het op papier, samen met de afspraak dat gemaakte kosten zoals reiskosten of leges wel uit de nalatenschap worden vergoed. Dat voorkomt discussie bij de verdeling.
Executeur of gevolmachtigde: wat is het verschil?
Een executeur is benoemd in een testament en haalt zijn bevoegdheid daaruit. Een gevolmachtigde is een erfgenaam die van de andere erfgenamen een volmacht krijgt om namens hen te handelen. Is er geen testament, dan is een volmacht de gebruikelijke route om te voorkomen dat iedereen bij elke stap moet meetekenen.
Het praktische verschil: de bevoegdheid van een executeur hangt niet af van de instemming van de erfgenamen, die van een gevolmachtigde wel, en die kan worden ingetrokken.
Veelgestelde vragen
Kan een erfgenaam ook executeur zijn?
Ja, dat is heel gewoon. Vaak is het een kind of de partner van de overledene. Wel geldt dan nog steeds de plicht om de andere erfgenamen te informeren en verantwoording af te leggen.
Mag een executeur alleen beslissen over de woning?
Verkopen om schulden te betalen mag een beheersexecuteur. Verkopen of toedelen als onderdeel van de verdeling is iets anders en vraagt om de erfgenamen, tenzij het testament ruimere bevoegdheden geeft. Laat dit nalezen voordat u een woning in de verkoop zet.
Is een executeur aansprakelijk voor schulden van de nalatenschap?
Niet met zijn privévermogen, puur op grond van de rol. Wel kan hij aansprakelijk zijn voor schade door onzorgvuldig beheer. Dat is nog een reden om de administratie netjes bij te houden.
Hoe lang duurt de rol van executeur?
Tot de nalatenschap is afgewikkeld. Bij een eenvoudige nalatenschap kan dat enkele maanden zijn; met een woning, een onderneming of onenigheid duurt het langer.
Bent u executeur geworden en weet u niet waar te beginnen? Maak een Solace Care-account of lees meer gidsen.
Bronnen
notaris.nl en KNB (executeur, verklaring van executele, Centraal Testamentenregister) · Rechtspraak.nl (ontslag executeur, benoeming vereffenaar) · Rijksoverheid (erven). Laatst gecontroleerd: 10 oktober 2026.
Lees verder
Erfenis aanvaarden of verwerpen · Nalatenschap samen afwikkelen · Verklaring van erfrecht aanvragen
