Een boedelbeschrijving is een overzicht van alle bezittingen en schulden van een nalatenschap op de datum van overlijden: banktegoeden, de woning, inboedel, beleggingen en vorderingen aan de ene kant — en hypotheek, leningen, openstaande rekeningen en de uitvaartkosten aan de andere kant. De boedelbeschrijving is verplicht wanneer een of meer erfgenamen de erfenis beneficiair hebben aanvaard: de nalatenschap moet dan volgens de wettelijke regels worden vereffend, en het overzicht laat schuldeisers en mede-erfgenamen zien wat er in de boedel zit. Ook zonder die verplichting is een boedelbeschrijving verstandig — hij vormt de basis voor de verdeling én voor de aangifte erfbelasting. Deze gids legt uit wat erin moet, wie hem opstelt en waar hij naartoe gaat.
Wat is een boedelbeschrijving precies?
Het is een inventarisatie van de nalatenschap per overlijdensdatum. Alle vermogensbestanddelen worden benoemd en gewaardeerd: saldi van bank- en spaarrekeningen, de woning (met de hypotheekschuld ertegenover), auto, inboedel en waardevolle spullen, beleggingen, ondernemingsvermogen en vorderingen op anderen. Daartegenover staan de schulden van de nalatenschap, waaronder ook de kosten van de uitvaart en eventuele belastingschulden. Het saldo bepaalt of de erfenis positief of negatief is — en dat is precies waarom het overzicht zo belangrijk is bij beneficiaire aanvaarding.
Wanneer is een boedelbeschrijving verplicht?
De wet verplicht een boedelbeschrijving zodra de erfenis beneficiair is aanvaard — dus aanvaard onder het voorrecht van boedelbeschrijving, waarbij erfgenamen niet met hun privévermogen aansprakelijk zijn voor schulden van de nalatenschap. De erfgenamen (als vereffenaars) moeten het overzicht opstellen en ter inzage leggen, bij de griffie van de rechtbank of bij een notaris, zodat schuldeisers het kunnen raadplegen. Blijkt tijdens de vereffening dat de schulden groter zijn dan de bezittingen, dan moet dat zo snel mogelijk aan de kantonrechter worden gemeld. Hoe beneficiair aanvaarden werkt, lees je in onze gids over een erfenis aanvaarden of verwerpen.
Wie stelt de boedelbeschrijving op?
Meestal doen de erfgenamen of de executeur het zelf, onderhands — een duidelijk document met alle posten, de waarde per post en de peildatum volstaat in de meeste gevallen. In sommige situaties is een notariële boedelbeschrijving nodig of verstandig, bijvoorbeeld als erfgenamen het niet eens zijn, als niet iedereen vrij toegang heeft tot de gegevens, of als de wet dat in de specifieke situatie vraagt. Is er een executeur benoemd, dan hoort het opstellen van de boedelbeschrijving tot zijn of haar eerste taken.
Wat zet je in een boedelbeschrijving?
Werk per categorie en noteer bij elke post de waarde op de overlijdensdatum. Denk aan: saldi per bankrekening (vraag de dagafschriften per overlijdensdatum op), de WOZ- of marktwaarde van de woning met de resterende hypotheekschuld, voertuigen met kenteken, inboedel — waardevolle stukken apart benoemd — sieraden en verzamelingen, beleggingsportefeuilles, en vorderingen zoals terug te ontvangen belasting. Bij de schulden horen de hypotheek, persoonlijke leningen, openstaande facturen, de uitvaartkosten en te betalen belastingen. Vermeld ook lopende zaken die geld waard zijn of geld kosten, zoals een onderneming of een verhuurde woning.
Waarom is de boedelbeschrijving ook fiscaal belangrijk?
De aangifte erfbelasting bouwt voort op dezelfde inventarisatie: de waarde van de nalatenschap bepaalt hoeveel erfbelasting elke verkrijger betaalt boven zijn of haar vrijstelling. Een zorgvuldige boedelbeschrijving voorkomt discussie met de Belastingdienst én tussen erfgenamen onderling. Hoe de vrijstellingen en tarieven werken, lees je in ons overzicht van het erfrecht.
Veelgestelde vragen over de boedelbeschrijving
Is een notaris verplicht voor een boedelbeschrijving?
Nee, meestal niet — een onderhandse boedelbeschrijving volstaat in de meeste nalatenschappen. Een notariële akte kan nodig zijn bij conflicten of bijzondere wettelijke situaties.
Welke waarde gebruik je: aankoopwaarde of dagwaarde?
De waarde op de overlijdensdatum (peildatum). Voor een woning wordt vaak de WOZ-waarde gebruikt voor de erfbelasting.
Wat gebeurt er als de schulden groter blijken dan de bezittingen?
Bij beneficiaire aanvaarding meld je dat zo snel mogelijk aan de kantonrechter. Erfgenamen die beneficiair hebben aanvaard, zijn niet met privévermogen aansprakelijk.
Moet elke erfgenaam de boedelbeschrijving kunnen inzien?
Ja. Het overzicht is er juist om alle betrokkenen — erfgenamen én schuldeisers — hetzelfde beeld van de boedel te geven.
Wil je hulp bij het praktische na een overlijden? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
