Een codicil is een zelfgeschreven document waarmee u — zonder notaris — een aantal zaken voor na uw overlijden regelt. De wet stelt drie harde eisen: het moet volledig handgeschreven zijn, voorzien van een datum en uw handtekening. Een getypt of geprint document is ongeldig, hoe duidelijk uw bedoeling ook is. In een codicil kunt u specifieke spullen toewijzen — inboedel, sieraden, kleding, boeken — en uw uitvaartwensen vastleggen. Wat er níet in kan: geld nalaten, uw huis vermaken, erfgenamen aanwijzen of onterven, of een executeur benoemen. Daarvoor is een testament bij de notaris vereist. Deze gids legt uit wat een codicil wél en niet kan, en hoe u dit praktisch aanpakt.
Wat kunt u in een codicil regelen?
Twee dingen. Ten eerste kunt u specifiek genoemde spullen aan specifiek genoemde personen nalaten: “mijn trouwring aan mijn dochter Sophie”, “de eettafel aan mijn broer Mark”, “mijn platencollectie aan mijn vriend Jeroen”. Het moet gaan om inboedelgoederen, sieraden en kleding — concrete, aanwijsbare zaken, geen “al mijn waardevolle spullen” en geen verzamelingen die hoofdzakelijk beleggingswaarde hebben. Wees dus zo nauwkeurig mogelijk in uw omschrijving, zodat er achteraf geen discussie ontstaat over uw bedoeling. Ten tweede kunt u uw uitvaartwensen vastleggen: begraven of cremeren, de muziek, de locatie, wie uw uitvaart mag regelen. Dergelijke wensen in een codicil bieden nabestaanden een belangrijke leidraad — hoewel het verstandig is om deze ook persoonlijk te bespreken, aangezien een codicil vaak pas na de uitvaart wordt gevonden.
Wat kan er niet in een codicil?
Alles wat met geld of structuur te maken heeft, vereist een testament. In een codicil kunt u géén geldbedragen nalaten, geen woning of auto vermaken, geen erfgenaam aanwijzen of onterven, geen voogd voor uw kinderen regelen en geen bewind instellen. Ook een executeur benoemen kan sinds 2003 niet meer via een codicil — codicillen van vóór 2003 waarin een executeur is aangewezen, kunnen nog geldig zijn, maar nieuwe benoemingen moeten in een testament worden vastgelegd. Twijfelt u of uw wensen in een codicil passen? Dat is doorgaans het signaal dat een testament de juiste route is; een codicil is een aanvulling op een testament, geen vervanging ervan.
Hoe maakt u een geldig codicil?
Schrijf het volledige document met de hand — inclusief de opsomming van de spullen. Omschrijf per voorwerp zo nauwkeurig mogelijk wat het is en wie het ontvangt, met volledige namen. Voorzie het document van de datum en uw handtekening. Er is geen getuige, registratie of notaris voor nodig. U kunt een codicil op elk moment aanpassen of herroepen — vernietig in dat geval de oude versie en schrijf een nieuwe met een actuele datum; bij tegenstrijdige codicillen is in principe de meest recente versie leidend. Maak eventueel een kopie voor uzelf, maar houd er rekening mee dat alleen het handgeschreven origineel rechtsgeldig is.
Waar bewaart u een codicil?
Dit is het kwetsbare punt van het codicil: het wordt — in tegenstelling tot een testament — nergens centraal geregistreerd. Een codicil dat niet wordt gevonden, bestaat in de praktijk niet. Bewaar het daarom bij uw belangrijke documenten, informeer uw naasten over het bestaan en de vindplaats ervan, en geef eventueel een kopie aan de persoon die uw uitvaart regelt. U kunt het origineel ook in bewaring geven bij een notaris. Leg in elk geval digitaal vast waar uw documenten zich bevinden — bijvoorbeeld in een overzicht of digitale kluis — zodat uw nabestaanden niet hoeven te zoeken tijdens een moeilijke periode.
Veelgestelde vragen
Is een getypt codicil geldig?
Nee. Een codicil is uitsluitend geldig als het volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend is. Een getypt document met handtekening is niet rechtsgeldig.
Kan ik geld nalaten via een codicil?
Nee. Geldbedragen, onroerend goed en andere vermogensbestanddelen kunnen uitsluitend via een testament worden nagelaten.
Prevaleert een codicil boven een testament?
Ze bestaan naast elkaar: het testament regelt de hoofdlijnen, het codicil specifieke goederen en uitvaartwensen. Bij eventuele tegenstrijdigheid over hetzelfde voorwerp is het raadzaam een notaris te raadplegen.
Moet ik een codicil laten registreren?
Dit is niet mogelijk — er bestaat geen register voor codicillen. Juist daarom is een veilige bewaarplaats en openheid naar uw naasten van essentieel belang.
Wilt u uw wensen en documenten op één vindbare plek vastleggen? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
