Een codicil is een zelfgeschreven document waarmee je — zonder notaris — een paar zaken voor na je overlijden regelt. De wet stelt drie harde eisen: het moet volledig handgeschreven zijn, voorzien van een datum en je handtekening. Een getypt of geprint document is ongeldig, hoe duidelijk je bedoeling ook is. In een codicil kun je specifieke spullen toewijzen — inboedel, sieraden, kleding, boeken — en je uitvaartwensen vastleggen. Wat er níet in kan: geld nalaten, je huis vermaken, erfgenamen aanwijzen of onterven, of een executeur benoemen. Daarvoor is een testament bij de notaris nodig. Deze gids legt uit wat een codicil wél en niet kan, en hoe je het praktisch aanpakt.
Wat kun je in een codicil regelen?
Twee dingen. Ten eerste kun je met name genoemde spullen aan met name genoemde personen nalaten: “mijn trouwring aan mijn dochter Sophie”, “de eettafel aan mijn broer Mark”, “mijn platencollectie aan mijn vriend Jeroen”. Het moet gaan om inboedelgoederen, sieraden en kleding — concrete, aanwijsbare zaken, geen “al mijn waardevolle spullen” en geen verzamelingen die vooral beleggingswaarde hebben. Wees dus zo precies mogelijk in je omschrijving, zodat er later geen discussie ontstaat over wat je bedoelde. Ten tweede kun je je uitvaartwensen vastleggen: begraven of cremeren, de muziek, de plek, wie je uitvaart mag regelen. Zulke wensen in een codicil zijn voor nabestaanden een belangrijk houvast — al is het verstandig ze ook gewoon te vertéllen, omdat een codicil nogal eens pas na de uitvaart wordt gevonden.
Wat kan er niet in een codicil?
Alles met geld en alles met structuur vraagt een testament. In een codicil kun je géén geldbedragen nalaten, geen woning of auto vermaken, geen erfgenaam aanwijzen of onterven, geen voogd voor je kinderen regelen en geen bewind instellen. Ook een executeur benoemen kan sinds 2003 niet meer via een codicil — codicillen van vóór 2003 waarin een executeur staat, kunnen nog geldig zijn, maar nieuwe benoemingen moeten in een testament. Twijfel je of je wensen in een codicil passen? Dat is meestal het signaal dat een (langstlevende) testament de betere route is; een codicil is een aanvulling op een testament, geen vervanging ervan.
Hoe maak je een geldig codicil?
Pak een pen en schrijf het hele document met de hand — ook de opsomming van spullen. Omschrijf per voorwerp zo precies mogelijk wat het is en wie het krijgt, met volledige namen. Zet er de datum onder en je handtekening. Klaar: er is geen getuige, geen registratie en geen notaris nodig. Je kunt een codicil altijd aanpassen of intrekken — gooi de oude versie dan weg of verscheur die, en maak een nieuwe met een nieuwe datum; bij tegenstrijdige codicillen geldt in principe de jongste. Maak eventueel een kopie voor jezelf, maar onthoud dat alleen het handgeschreven origineel telt.
Waar bewaar je een codicil?
Dit is de achilleshiel van het codicil: het wordt — anders dan een testament — nergens centraal geregistreerd. Een codicil dat niemand vindt, bestaat praktisch niet. Bewaar het daarom bij je belangrijke papieren, vertel je naasten dát het er is en waar het ligt, en geef eventueel een kopie aan degene die je uitvaart zou regelen. Je kunt het origineel ook bij een notaris in bewaring geven. En leg in elk geval digitaal vast waar je documenten te vinden zijn — in een overzicht of digitale kluis — zodat je nabestaanden niet hoeven zoeken op de moeilijkste dagen.
Veelgestelde vragen
Is een getypt codicil geldig?
Nee. Een codicil is alleen geldig als het volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend is. Een getypt document met handtekening telt niet.
Kan ik geld nalaten via een codicil?
Nee. Geldbedragen, woningen en andere vermogensbestanddelen kunnen alleen via een testament worden nagelaten.
Gaat een codicil vóór het testament?
Ze bestaan naast elkaar: het testament regelt het grote geheel, het codicil specifieke spullen en uitvaartwensen. Bij echte tegenstrijdigheid over hetzelfde voorwerp is het verstandig de notaris te raadplegen.
Moet ik een codicil laten registreren?
Het kan niet eens — er bestaat geen register voor codicillen. Juist daarom is goed bewaren en erover vertellen zo belangrijk.
Wil je je wensen en documenten op één vindbare plek vastleggen? Maak een Solace Care-account aan of lees meer gidsen.
